Czy Ewangelia pozwala "oddalić swoją żonę"?

Pytanie takie można postawić w kontekście słów o cudzołóstwie, które należą do najbardziej znanych fragmentów nauczania Jezusa. Można je znaleźć we wszystkich Ewangeliach synoptycznych. Największe kontrowersje wzbudza jednak wersja Mateuszowa. Czytano ją najczęściej i komentowano w starożytności. Przykazanie o nierozerwalności małżeństwa i cudzołóstwie pojawia się w niej dwa razy: w pierwszej części Kazania na górze oraz w odpowiedzi na pytanie faryzeuszów o dopuszczalność rozwodów. Tylko w tekstach Ewangelii św. Mateusza mamy do czynienia z zastrzeżeniem dotyczącym ograniczenia przykazania: „Każdy, kto oddala swoją żonę – poza wypadkiem nierządu – naraża ją na cudzołóstwo; a kto by oddaloną wziął za żonę, dopuszcza się cudzołóstwa” (Mt 5,32); „Kto oddala swoją żonę – chyba w wypadku nierządu – a bierze inną, popełnia cudzołóstwo. I kto oddaloną bierze za żonę, popełnia cudzołóstwo” (Mt 19,9). Przytoczone za Biblią Tysiąclecia tłumaczenie dość wiernie oddaje niewielkie różnice między tymi dwoma wypowiedziami. W oryginale pojawia się grecki termin porneja. Polskie przekłady tłumaczą go jako „nierząd”. W grece pozabiblijnej rzeczownik porneja odnosił się do relacji seksualnych, niezgodnych z zasadami moralnymi lub innymi regułami przyjętymi w danej społeczności. W ten sposób nazywano zarówno nierząd uprawiany w celach zarobkowych, jak i prostytucję sakralną. Ta niejednoznaczność każe zastanowić się, czy jest sens wyjaśniania terminu, skoro nie chodzi o rozumienie pojęcia funkcjonującego w czasach Jezusa, ale o jego interpretację we wspólnocie, która czytała pierwszą Ewangelię.