Martini Carlo Maria, Etchegaray Roger, Gargano Innocenzo, Giudici Givanni, Kapłaństwo. Czy warto poświęcić wszystko?

 

W Roku Kapłańskim pojawi się zapewne wiele prac zgłębiających tajemnicę kapłańskiej służby. Ważne miejsce w bibliotece osób duchownych (i nie tylko) powinna zająć książka pt. Kapłaństwo. Czy warto poświęcić wszystko? Oto pytanie, które redaktor polskiego przekładu dodał do zbioru wypowiedzi na temat kapłaństwa, rozpatrywanych w świetle słowa Bożego i nauczania ojców Kościoła. Jest to praca kilku autorów, którym przewodzi emerytowany arcybiskup Mediolanu, kard. Carlo Maria Martini.

Omawiana publikacja stanowi zbiór medytacji skierowanych do młodych księży (roczniki 1997-2002) archidiecezji mediolańskiej skupionych wokół Instytutu Kapłańskiego Maryi Niepokalanej (ISMI), wspomagającego formację stałą kapłanów w pierwszych latach ich posługi. Instytut co roku organizuje dla młodych księży z tej diecezji trzydniowe zjazdy („rekolekcje w drodze”) poświęcone duchowości. Wraz ze swoim biskupem odkrywają oni różne drogi duchowości i wsłuchują się w doświadczenia duchowe konkretnych mistrzów, którzy mogą również dzisiaj wywierać wpływ na ich posługiwanie. W minionych latach mediolańscy księża mieli okazję odwiedzić takie ośrodki, jak Asyż, Camaldoli, Ars, Taizé, Loyolę, La Salette, Avilę i Segovię, Annecy, Auschwitz i Kraków, Lisieux, Sienę, La Vernę, Brukselę oraz poznać uznanych mistrzów – św. Franciszka, św. Jana Marię Vianneya, św. Ignacego, św. Teresę Wielką, św. Maksymiliana, św. Teresę Benedyktę (Edytę Stein), św. Teresę z Lisieux, św. Katarzynę. Owocem rekolekcji są publikacje tłumaczone również na język polski (Wydawnictwo WAM, Bratni Zew, Wydawnictwo M, Wydawnictwo Salwator). Pozytywny wydźwięk tej formy pracy z młodymi kapłanami może być zachętą dla kapłanów innych diecezjach, by w Roku Kapłańskim szukać nowych dróg formacji duchowej swego prezbiterium.

Książka jest relacją z ostatniego zjazdu, w którym kard. Martini uczestniczył jako biskup Mediolanu (w lutym 2002 r. papież Jan Paweł II przyjął jego rezygnację z urzędu). Jest to zatem pożegnanie przypominające spotkanie Pawła ze starszymi (gr. presbyteroi) Kościoła w Milecie (Dz 20,1-38). Podczas ostatniej podróży misyjnej Paweł „dodał im [uczniom] odwagi, pożegnał się i wyruszył w drogę do Macedonii” (Dz 20,1), Grecji, Troady, Miletu aż po Jerozolimę i Rzym. Jest to przykład mądrego odchodzenia apostoła (biskupa), który „stoczył piękną walkę, dokończył swego biegu, wiary ustrzegł i czeka na nagrodę” (por. 2 Tm 4,7). Kard. Martini odbył taką pielgrzymkę ze swoimi najbliższymi współpracownikami do Grecji i Turcji, gdzie komentował pożegnanie Apostoła w Milecie (Dz 20,17-38). Tutaj pożegnał się z najmłodszymi swoimi kapłanami, potrzebującymi „przedłużonego nauczania” (Dz 20,7), wspólnoty stołu Słowa i Eucharystii (20,11).

W pierwszej medytacji Franco Gallivanone, przełożony ISMI, wprowadza uczestników zjazdu w tematykę spotkań. Medytacja Dar serca pałającego z powodu Słowa Pańskiego nawiązuje do wybranych tekstów biblijnych, do miejsca zjazdu (Subiaco i Celio) oraz osoby św. Grzegorza Wielkiego – mistrza i przewodnika duchowego. Medytacja kończy się apelem: „Postawmy na nowo – zwłaszcza w ciągu tych dni – w centrum naszego życia i naszego posługiwania słuchanie Boga i jego Słowa” (s. 14).

Autor drugiej medytacji, bp Givanni Giudici, wikariusz generalny diecezji mediolańskiej przywołuje błogosławione owoce posługi arcybiskupa Martiniego wśród swoich kapłanów oraz wskazuje na kilka aspektów duchowych, które mogą im pomóc w dalszej posłudze duszpasterskiej. Biskup Giudici zaświadczył o prawdziwej nowości nauczania, którą zaproponował kard. Martini: „Z jednej strony wreszcie zobaczyliśmy urzeczywistnienie intuicji tego, co zaproponował Sobór, tzn. przyjęcia Słowa Bożego jako centrum i źródło dla życia chrześcijan. Z drugiej strony stanęliśmy wobec konkretnej metody przeżywania spotkania człowieka wierzącego z Pismem w sposób prosty i bezpośredni, dostępny dla wszystkich” (s. 18). Pod wpływem Kardynała zmieniał się styl przepowiadania wielu kapłanów: „I tak, stopniowo, byliśmy jako księża zachęcani do nawiązania bliższej więzi ze Słowem w naszym posługiwaniu… Tekst biblijny odzyskał należne mu znaczenie. Zmieniło się także podejście do innych momentów pracy duszpasterskiej: katechezy, misji ludowych, proponowanej wizji duchowej” (s. 19).

Kard. Martini wygłosił dwie medytacje w kościele św. Scholastyki w Subiaco (17.04. 2002). Obydwie poświęcił osobie św. Grzegorza Wielkiego, którego uznał za swego mistrza i przewodnika. Wymownym tego dowodem jest jego motto biskupie, które zaczerpnął z Reguł pasterskich: „Kochać przeciwności podjęte dla prawdy” (Pro veritate adversa diligere). Pierwsza medytacja, zatytułowana Niezwykła historia duchowa i pasterska (s. 39-52), ukazuje św. Grzegorza jako mistrza; autor porównuje go do św. Ambrożego, biskupa Mediolanu i swojego poprzednika. C.M. Martini najpierw przywołuje postać Grzegorza, a następnie opowiada, w jaki sposób dotarł do jego przesłania i rozmiłował się w nim. Na koniec wydobywa z pism św. Grzegorza wskazania potrzebne do lektury Biblii i zrozumienia tego momentu życia Kościoła, który aktualnie przeżywamy. Kardynał wskazał dwie ścieżki, które zbliżyły go do Wielkiego Papieża: ścieżkę modlitwy kontemplacyjnej oraz ścieżkę równowagi między przeciwnościami. Przekonywał młodych kapłanów, że Reguły pasterskie Grzegorza dają nie tylko klucz do interpretacji życia (jest nim równowaga), ale proponują również niezwykle mądre wskazania dla każdego, kto przyjmuje pasterską odpowiedzialność za innych (s. 54). Druga medytacja, zatytułowana Zaczerpnąć u źródeł Miłości. Słowo i życie (s. 53-71), jest ukazaniem św. Grzegorza jako przewodnika we właściwej interpretacji Pisma Świętego: „od razu zobaczyłem w Grzegorzu wzór lectio divina oraz wzór relacji chrześcijanina i biskupa z Biblią” (s. 56). Ten temat C.M. Martini rozwinął w czterech punktach: jak Grzegorz uczy prymatu Pisma, zwłaszcza w odniesieniu do duchownych; jak buduje lectio divina – medytację biblijną, która wprowadza w modlitwę; jak w piękny sposób wyraża myśl, że słowa Boże cum legente crescunt (rosną z tym, kto je czyta); jak daje świadectwo, że Słowo, zanim jest głoszone, przechodzi przez serce i życie. W analizie tekstów można dostrzec nie tylko wielką erudycję autora, ale również pewnego rodzaju zażyłość (przyjaźń) ze Świętym Kościoła. Kardynał kończy refleksję zbiorem bardzo konkretnych wskazań dla współczesnych kapłanów, wskazań wydobytych z nauczania św. Grzegorza.

Na tym nie kończy się bogactwo proponowanej książki. Czytelnik znajdzie w niej jeszcze cztery inne teksty. Kameduła, o. Innocenzo Gargano, przełożony wspólnoty klasztoru św. Grzegorza na wzgórzu Celio w Rzymie podejmuje temat Przemienieni i pouczeni przez Ducha Świętego. Refleksja o Grzegorzu Wielkim (s. 73-83); były biskup Marsylii, kard. Roger Etchegaray, przewodniczący papieskich rad Iustitia et Pax i Cor Unum dzieli się bardzo osobistym świadectwem o wymownym tytule: Biskup z księżmi przy kominku (s. 85-100); ks. Franco Gallivanone podejmuje temat W tobołku pielgrzyma (s. 101-103); a całość uzupełnia tekst ks. Marco Bove, zatytułowany Posługa zrodzona ze Słowa. Schemat do osobistego przygotowania się do trzydniowego zjazdu w Subiaco i Celio (s. 105-109).

Warto zwrócić także uwagę na przekład tytułu niniejszej pracy. Tłumacz polski oddał włoski tytuł Vi affido alla Parola („Polecam was Słowu łaski”) jako Kapłaństwo. Czy warto poświęcić wszystko? Można zrozumieć potrzebę podkreślenia aktualności Roku Kapłańskiego, ale czy wolno biblijny zwrot oddać w sposób tak odbiegający od oryginału: „A teraz polecam was Bogu i słowu Jego łaski…” (Dz 20,32; por. Dz 14,3; Rz 3,2; 1 Tes 2,4; 1 P 4,11). Chyba, że nasza kultura biblijna jest – rzeczywiście – tak niska, iż tytuł wzięty wprost z Biblii mógłby okazać się niezrozumiały dla współczesnych czytelników. Istotą omawianej pracy jest odkrywanie głębokiego i żywego związku między słowem Bożym a życiem duchowym. Prezentowane rozważania kard. Martiniego i jego współpracowników sięgają wprost do Biblii i myśli wielkiego ojca Kościoła – św. Grzegorza. Święty Paweł, pisząc do wspólnoty Kościoła w Tesalonice, przekonuje: „Skoro Bóg uznał nas za godnych powierzenia nam Ewangelii, to głosimy ją tak, aby podobać się nie ludziom, lecz Bogu, który przenika nasze serca” (1 Tes 2,4). Współczesny kapłan w swojej misji głoszenia nie może szukać ludzkiego uznania ani jakichkolwiek korzyści (Dz 2,5). Wydaje się, że – jak uczył św. Grzegorz Wielki – do takiej wierności trzeba stale „dorastać”, żesłowa Boże cum legente crescunt.

 

 

Zamówienia: Wydawnictwo Salwator, ul. św. Jacka 16, 30-364 Kraków; tel. (012) 260 60 80, fax (012) 269 17 32; e-mail: wydawnictwo@salwator.com, www.salwator.com.