Profesor Stefan Kunowski – wspomnienie

Niedawno minęła 25 rocznica śmierci Profesora Stefana Kunowskiego (1909-1977), nauczyciela akademickiego KUL i wybitnego uczonego.

Urodzony w Muszkietowie na Ukrainie, związał prawie całe życie z Lublinem. Tu na KUL-u ukończył studia akademickie na Wydziale Filologii Polskiej, by następnie oddać się całkowicie pedagogice, najpierw jako asystent przy katedrze pedagogiki, potem osiągając wszystkie stopnie naukowe aż do tytułu profesora nadzwyczajnego, który otrzymał w roku 1977. W latach wojny brał udział w kampanii wrześniowej, za co odznaczono Go Krzyżem Walecznych. Pracował również przez cały okres okupacji w tajnym nauczaniu. Dorobek naukowy Profesora, zastępy uczniów, w tym także sporo duchownych, którzy potem zajęli wybitne stanowiska oraz autorytet moralny Profesora, stanowią o Jego wielkości. Choć trudno jest znaleźć wspólny mianownik dla Jego rozlicznych prac i twórczości naukowej, trzeba podkreślić najpierw wkład w systematyzację i metodyczne ujęcie chrześcijańskiego systemu wychowania. Punktem wyjścia dla jego pracy były dwa dokumenty Kościoła - encyklika Piusa XI Divini illius Magistri nazywana często „wielką kartą chrześcijańskiego wychowania” oraz Deklaracja Soboru Watykańskiego II Gravissimum Educationis. Obydwa dokumenty stanowią fundament chrześcijańskiego systemu wychowania i nadają kierunek wszelkiej pedagogii, realizowanej zwłaszcza w instytucjach wychowawczych Kościoła. Reprezentatywne w tym względzie są publikacje Profesora: „Założenia i aktualne potrzeby wychowania katolickiego”[1], „Podstawy dojrzałej osobowości wychowawcy chrześcijańskiego”, „Problemy wychowania chrześcijańskiego w świetle dokumentów Soboru Watykańskiego II” oraz „System chrześcijańskiego wychowania” zawarty w podręczniku „Podstawy współczesnej pedagogiki”. Niezwykle cennym wkładem do wychowania chrześcijańskiego jest ujęcie w normy pedagogiki rozwoju życia wewnętrznego, którym dotąd interesowała się zasadniczo ascetyka katolicka. Tutaj należy zwrócić uwagę na opracowanie „Podstawy pedagogiczne rozwoju życia wewnętrznego”. Problem ten stał się również przedmiotem wykładu monograficznego w roku akademickim 1964/1965.

Zainteresowania te nie mogły pominąć spraw katechezy. Profesor „gościł” więc również na łamach „Katechety”, gdzie od momentu zaistnienia pisma opublikował 13 artykułów. Nadto ogłosił artykuł szczególnie cenny w Rocznikach Filozoficzno - Teologicznych: „Kerygmatyczna realizacja odnowy wychowania chrześcijańskiego”.

Zarówno czas odnowy soborowej, jak i kompetencja Profesora sprawiły, że zapraszany był on do różnych instytucji kościelnych z referatami na sympozja duszpasterskie. Profesor włączył się bardzo aktywnie i twórczo w nurt soborowej odnowy katechetycznej oraz pedagogizację zakładów formacyjnych, pedagogizację wychowawczą postulowaną przez Sobór.

Warto też zaznaczyć, że twórca „Oaz”, czyli Ruchu „Światło-Życie”, ks. Franciszek Blachnicki pisał u prof. Kunowskiego pracę licencjacką, w której ujął w sposób naukowy swój eksperyment oazowy, co jak wiemy zrodziło niezwykły owoc.

Naukowa twórczość Profesora Kunowskiego została chyba najpełniej zaprezentowana w obszernym podręczniku: „Podstawy współczesnej pedagogiki” (Wydawnictwo Salezjańskie 1981). Profesor Zofia Sękowska we wstępie do książki określiła ją jako „obszerną monografię dającą wielostronny wgląd w strukturę i problemy naukowe pedagogiki” (s. 5). Ważny rozdział XIII dzieła, ukazuje teorię warstwicową rozwoju człowieka, którą zapoczątkował Wilhelm Flitner i rozwijał Sergiusz Hessen, Kunowski zaś znacznie ją rozbudował o rozwój kultury światopoglądowej zorientowanej na chrystocentryzm, który uważał za naczelny cel wychowania.

Czy można więc powiedzieć, że Profesor stworzył szkołę pedagogiki katolickiej? Myślę, że tak, jeśli weźmie się pod uwagę choćby fakt, że uczniowie rozwijają jego myśl i koncepcję, czy to w pracy badawczej, czy dydaktycznej, a wielu z nich przekłada ją na konkretny nurt pedagogiki duszpasterskiej.

Popularyzacja jego myśli pedagogicznej jest dziś szczególnie na czasie. Należy sobie życzyć, żeby przyswoili ją sobie wszyscy, którzy wychowują dzieci i młodzież, którzy zajmują się praktycznym wychowaniem.

 

 

 

---

[1] Całościowa bibliografia prac prof. Kunowskiego została opracowana w: „Roczniki Filozoficzne”, 1979, t. XXVII, TN KUL zeszyt 4, ss. 31-51.