Aktywizacja uczniów jest ideą wiodącą mającą swoje konsekwencje dla całego systemu pracy dydaktycznej. Postawienie w centrum zajęć aktywności uczniów ma wpływ między innymi na sposób rozumienia celów, na zadania i rolę nauczyciela, na rolę ucznia. Zagadnienia te zostały poruszone już wcześniej. Obecnie omówione zostaną działania organizacyjne, jakie musi podjąć katecheta w ramach przygotowania do pracy metodami aktywizującymi. Działania te mają na celu stworzenie warunków, właściwej "niszy" umożliwiającej aktywność uczniów. Do działań tych należą: organizacja przestrzeni, przygotowanie materiałów pomocniczych, gospodarowanie czasem, rezygnacja ze stawiania ocen, wykorzystanie dodatkowych możliwości organizacyjnych.

    Działania te muszą być dobrze zaplanowane, a część z nich musi być przeprowadzona przed rozpoczęciem pracy z uczniami.

Metody dramowe ^[ 1 ] to inaczej pewne techniki teatralne wykorzystane do celów edukacyjnych. Ich celem nie jest jednak sama gra, ale zrozumienie motywów, jakimi kierują się ludzie w postępowaniu. Inaczej mówiąc chodzi o to, aby za pomocą dramy łatwiej było zrozumieć rzeczywistość. W ten sposób służy ona indywidualnemu, osobowemu rozwojowi.

Na katechezie można wykorzystać różne formy plastyczne jako narzędzie w rozwiązywaniu postawionych przed uczniami problemów. Nie tyle ważny jest efekt od strony artystycznej, co sam proces tworzenia i wykorzystane symbole. Liczy się przede wszystkim treść, a forma jest na drugim planie.

W metodyce jednostronnego przekazu rola ucznia jest sprowadzona do biernego przyswojenia podawanych treści. Jego dotychczasowa wiedza na dany temat się nie liczy - ważne jest tylko to, co ma do przekazania nauczyciel. Uczeń ma siedzieć cały czas w ławce i nastawić się na słuchanie i zapamiętanie.

Katecheta powinien być twardy jak diament i czulszy od matki. Właściwie rozumiana twardość to inaczej konsekwentne stanie na straży ustalonych zasad. Zasady (reguły) są sprecyzowanymi oczekiwaniami wobec zachowania uczniów. ^[ 1 ] Wprowadzenie zasad obowiązujących wszystkich to podstawa porządku i punkt odniesienia w kierowaniu postępowaniem uczniów. Zasady wskazują, jakie konkretne zachowania są pożądane, a jakie są niedopuszczalne. Znając zasady uczniowie wiedzą, czego się od nich oczekuje, co wolno, a czego nie.

Praca metodami aktywizującymi jest związana z całościową zmianą myślenia dydaktycznego. Stosowanie tych metod ma określone konsekwencje w różnych obszarach pracy dydaktycznej. Obecnie poruszone zostanie zagadnienie rozumienia roli katechety w kontekście stosowania metod aktywizujących.

Istotą metod prowokowania twórczego myślenia ^[ 1 ] jest, po pierwsze, takie postawienie zadania, że nie ma jednej gotowej, właściwej odpowiedzi, po drugie, taki sposób pracy grupy, który wręcz "zmusza" do myślenia, do pewnej "gimnastyki intelektualnej".

Niniejszy dział ma być w miarę praktycznym przewodnikiem wykorzystywania metod aktywizujących w katechezie.

    Chciałbym wyjaśnić występujące w tym sformułowaniu terminy poczynając od końca.