Katecheta 3/2002 » NASZE SPRAWY » KATECHECI PYTAJĄ - PORADY ORGANIZACYJNO-PRAWNE »

Lekcje religii w nauczaniu indywidualnym

Prześlij Drukuj

    Regulacje prawne dotyczące nauczania indywidualnego znajdują się w następujących dokumentach:

  • ustawa o systemie oświaty; [ 1 ]
  • rozporządzenie ministra edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz o szczegółowych zasadach kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania; [ 2 ]
  • zarządzenie ministra edukacji narodowej w sprawie zasad organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, ich kształcenia w ogólnodostępnych i integracyjnych publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz w organizacjach kształcenia specjalnego. [ 3 ]

    Akt prawny - najwyższy rangą spośród powyższych (czyli SO) - wymienia powody, dla których dzieci i młodzież zostają objęte nauczaniem indywidualnym [ 4 ] oraz wskazuje dyrektora szkoły jako osobę, która w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę to nauczanie organizuje. [ 5 ]
    Podstawą do objęcia ucznia nauczaniem indywidualnym jest wniosek rodziców, [ 6 ] z załączonym orzeczeniem o potrzebie indywidualnego nauczania. [ 7 ] Orzeczenie to jest wydawane przez zespoły orzekające, działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz w innych publicznych poradniach specjalistycznych. [ 8 ]
    Z zapisów szczegółowych zawartych w ZO istotne jest ustalenie wymiaru godzin nauczania indywidualnego, który z reguły nie przekracza 1/3 normalnego wymiaru godzin ucznia danej klasy. [ 9 ] Warto też zwrócić uwagę na zapis mówiący o tym, że "(...) w nauczaniu indywidualnym realizuje się program nauczania szkoły ogólnodostępnej i dostosowuje się go do możliwości ucznia, określonych przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną". [ 10 ] Ważny jest także zapis, że choć nauczanie indywidualne odbywa się z zasady w miejscu pobytu dziecka, [ 11 ] to jednak "(...) dzieciom i młodzieży objętym indywidualnym nauczaniem i wychowaniem należy, w celu ich pełnego rozwoju oraz integracji ze środowiskiem rówieśników, organizować w miarę możliwości część zajęć w przedszkolu lub szkole". [ 12 ]
    W praktyce organizacja nauczania indywidualnego wygląda najczęściej następująco. Dyrektor szkoły - po otrzymaniu od rodziców ucznia wniosku z orzeczeniem - występuje do organu prowadzącego szkołę o ustalenie liczby godzin [ 13 ] oraz przyznanie dodatkowych środków na jego realizację (jest to aneks do arkusza organizacji szkoły). Z kolei ustala listę nauczycieli, którzy będą realizowali to nauczanie, zgodnie z odpowiednio dostosowanym programem. I w tym miejscu pojawia się problem. Jak zrealizować program na 6, 8 czy 10 godzinach? Na ogół jest tak, że jeden nauczyciel realizuje w czasie jednej jednostki lekcyjnej treści programowe z kilku pokrewnych przedmiotów. Zjawiskiem dość powszechnym jest to, że realizuje się program przede wszystkim z tzw. "przedmiotów wiodących". Jeżeli natomiast chodzi o takie przedmioty jak: sztuka czy języki obce, to - jeżeli zgodzi się na to lekarz prowadzący (zaświadczenie na piśmie) - uczeń przychodzi na te zajęcia do szkoły i bierze w nich udział w swojej klasie. A co z religią? Istnieje kilka możliwości.

    1.  Rodzice stwierdzają, że godzin jest tak mało, że z religii trzeba zrezygnować. W związku z tym nie składają oświadczenia (lub wycofują uprzednio złożone oświadczenie) o objęciu ich dziecka nauczaniem religii. [ 14 ]

    2.  Uczeń może brać udział w niektórych zajęciach w szkole w związku z tym przychodzi także na religię.

    3.  Stan zdrowia nie pozwala uczniowi na przybycie do szkoły, jednak rodzice chcą, aby w skład nauczanych przedmiotów wchodziła także religia i dlatego ustalają z dyrektorem sposób zorganizowania tych zajęć (np. co drugi tydzień, zamiast jednej godziny j. polskiego). [ 15 ]

    Jest jeszcze jedna możliwość, która "przekracza" literę prawa. Jest nią spotykanie się katechety z uczniem na zasadach wolontariatu. Wymaga to porozumienia między uczniem i jego rodzicami a dyrektorem i katechetą. I często tak jest, że katecheta odwiedza uczniów, zwłaszcza tych, którzy znajdują się w stanie terminalnym, stając się świadkiem Dobrej Nowiny, niosąc Chrystusowe orędzie: "Ja jestem, nie bójcie się" (Mt 14,27). Tym właśnie osobom, które wielkodusznie "przekraczają prawo", serdecznie dziękuję. Bóg zapłać!

Leszek Dembski - katecheta w Gimnazjum nr 3 w Inowrocławiu, doradca metodyczny w Kujawsko-Pomorskim Centrum Edukacji Nauczycieli w Bydgoszczy, ekspert komisji kwalifikacyjnych lub egzaminacyjnych dla nauczycieli ubiegających się o awans zawodowy, edukator Nowej Szkoły.

 1  Ustawa z 7 września 1991 z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 1996 r. nr 67, poz. 329 i nr 106, poz. 496, z 1997 r. nr 28, poz. 153 i nr 141, poz. 943, z 1998 r. nr 117, poz. 759 i nr 162, poz. 1126, z 2000 r. nr 12, poz. 136, nr 19, poz. 239, nr 48, poz. 550, nr 104, poz. 1104, nr 120, poz. 1268 i nr 122, poz. 1320 oraz z 2001 r. nr 111, poz. 1194), dalej jako SO.

 2  Rozporządzenie z 12 lutego 2001 (Dz. U. nr 13, poz. 114), dalej jako OSI.

 3  Zarządzenie nr 29 z 4 października 1993 (Dz. Urz. MEN nr 9, poz. 36, zmiana: Dz. U. z 2000 r. nr 2, poz. 20), dalej ZO.

 4  Art. 71b , ust. 1a SO.

 5  Tamże, ust. 5.

 6  Par. 13, ust. 1 OSI.

 7  Tamże, ust. 2.

 8  Art. 71b, ust. 3 SO.

 9  Par. 18, ust. 8 ZO.

 10  Tamże, ust. 7.

 11  Tamże, ust. 6.

 12  Tamże, ust. 11.

 13  Organ prowadzący - przydzielając godziny - jest zobowiązany do zachowania zapisu przywołanego art. 18, ust. 8 ZO.

 14  Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (Dz. U. z 1992 r. nr 36, poz. 155; zmiana: Dz. U. z 1999 r. nr 67, poz. 753), par. 1, ust. 1.

 15  Prawną podstawą takiego rozwiązania jest przywołany już ust. 7 paragrafu 18 ZO, mówiący o realizacji w nauczaniu indywidualnym "programu nauczania szkoły ogólnodostępnej", a religia mieści się w ramowym planie nauczania szkoły publicznej.

Copyright by Drukarnia i Księgarnia Św.Wojciecha Sp. z o.o.

strony internetowe Strony internetowe Poznań, Agencja Reklamowa Poznań, Systemy Zarządzania Treścią Agencja Reklamowa eCreo