Poznacie ich po owocach... (Mt 7,16), czyli po letniej sesji prac komisji egzaminacyjnych i kwalifikacyjnych

W czerwcu, po zakończeniu stażu, grupa nauczycieli złożyła wnioski o postępowanie egzaminacyjne bądź kwalifikacyjne. Byli to pedagodzy, którzy odbyli staż skrócony do dziewięciu miesięcy. Dziś wiemy już, jak wyglądało to postępowanie, jakie są owoce tych spotkań. Bo niewątpliwie były to spotkania, mimo iż oficjalnie nosiły nazwę posiedzeń. Zespół osób zbierał się wokół konkretnego nauczyciela, starał się poznać go jak najlepiej, zobaczyć jego pracę, a przy postępowaniu egzaminacyjnym mógł z nim także porozmawiać.

    Gdy za kilka miesięcy kolejna grupa katechetów stanie przed egzaminem, dobrze będzie, gdy doświadczenia poprzedników przyjdą im z pomocą. Zachęcając przeto tych, którzy już "po" do dzielenia się bogactwem doświadczeń z tymi, którzy "przed", pragnę uczynić to samo, kończąc w ten sposób cykl artykułów o awansie zawodowym nauczyciela.

DOBRE  OWOCE...

    Powiększyła się grupa mianowanych nauczycieli religii. Dołączyli do niej katecheci i katechetki, którzy podczas obowiązywania "starej" Karty Nauczyciela nie mogli uzyskać mianowania ze względu na zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Często do etatu brakowało zaledwie dwóch godzin...

    Członkowie komisji mieli okazję przekonać się, że katecheta to dobry nauczyciel: kompetentny, z bogatym warsztatem pracy, wrażliwy na kwestie wychowawcze, podejmujący wiele działań dodatkowych. Mówiła o tym przygotowana dokumentacja, a szczególnie wypowiedź osoby egzaminowanej.

    Przygotowywanie "słynnej" teczki i własnego wystąpienia dało doświadczenie którego nie sposób nie docenić. Nauczyło precyzyjnie mówić o tym, co się robi, widzieć skutki podejmowanych działań, dostrzegać sukcesy i korygować błędy. Wielu nauczycieli nabyło umiejętności hierarchizowania podejmowanych działań, istotowego ich ujmowania, dzielenia się refleksją nad tym, co się robi - także z osobami spoza "branży".

    Egzamin był przeżyciem o niesamowitym ładunku emocjonalnym. Z pewnością teraz łatwiej będzie zrozumieć zachowanie ucznia w czasie ustnej odpowiedzi, a także podejmować trudne zadania, pokonywać - nieraz nieoczekiwane - przeszkody. Wreszcie narodziło się sporo drobnych, praktycznych uwag. Oto część z nich.

    1.  Najlepiej, gdy teczka jest uporządkowana według paragrafu siódmego RA, ^[ 1 ] gdyż komisja musi stwierdzić spełnienie wymagań formalnych i w tym celu wypełnia arkusz analizy formalnej. ^[ 2 ]

    2.  W teczce nie umieszczamy oryginałów ważnych dokumentów (dyplomy, świadectwa, zaświadczenia o ukończeniu form doskonalenia zawodowego), lecz ich poświadczone kopie.

    3.  Należy pamiętać o ustawie o ochronie danych osobowych (nie umieszczać w załączanych dokumentach danych identyfikujących uczniów).

    4  Materiały własne opatrujemy podpisem (odręcznym a nie komputerowym) i uwagą dotyczącą ich przeznaczenia i wykorzystania.

    5.  Jeden dokument może być umieszczony w teczce tylko w jednym miejscu i musi być jednoznacznie określony cel jego zamieszczenia; nie jest dobrze, gdy komisja ma się domyślać, w jakim celu autor zamieszcza dany dokument.

    6.  Nie dołączać dokumentów nie mających związku z wymaganiami egzaminacyjnymi czy kwalifikacyjnymi.

    7.  Autor jest gospodarzem swojej teczki, po której kompetentnie i sprawnie "oprowadza" członków komisji (spis treści).

    8.  W czasie prezentacji rozpoczynającej egzamin dobrze jest zainteresować komisję swoimi sukcesami, koncepcją pracy, dodatkowymi zainteresowaniami, które mają związek z pracą.

    9.  Nie ma potrzeby natomiast powtarzania tego, co zostało umieszczone w teczce - członkowie komisji mają to przed sobą.

    10.  Warto też pamiętać, że mówi się do ludzi, czyli zadbać o dobrą komunikację.

JESZCZE  NA  TEN  ROK  JE  POZOSTAW  (...);  MOŻE  WYDA  OWOC  (Łk 13,8)

    Przy drobnych uchybieniach formalnych komisja odsyła dokumentację do uzupełnienia, wyznaczając jednocześnie termin egzaminu w tej samej sesji. Oznacza to, iż członkowie komisji uznali braki za tak drobne, że można je poprawić szybko i bez wielkiego wysiłku (trzeba tylko coś dopowiedzieć, wyjaśnić, uściślić). Autor dokumentacji powinien spokojnie zapoznać się z nadesłanymi uwagami, w razie konieczności poprosić o wyjaśnienie treści uwag dyrektora swojej szkoły, uzupełnić braki, oddać ponownie teczkę i spokojnie czekać na egzamin.

    Jeżeli natomiast komisja uzna braki za dość zasadnicze, wtedy daje więcej czasu na ich uzupełnienie. Oznacza to, iż zdaniem członków komisji autor dokumentacji powinien jeszcze przedsięwziąć pewne działania, których owocem będą materiały potwierdzające spełnienie wymagań. W takim wypadku nauczyciel ubiegający się o mianowanie powinien uświadomić sobie, że ma do dyspozycji pół roku i zaplanować co zrobi, by w wyznaczonym terminie złożyć kompletną dokumentację.

    Trzeba podkreślić, że zwrot dokumentacji w celu uzupełnienia braków formalnych nie ma nic wspólnego z zakończeniem postępowania z negatywnym skutkiem. Ustawodawca dał każdemu z ubiegających się o kolejny stopień awansu zawodowego prawo do błędu. Jeżeli więc ma miejsce opisana wyżej sytuacja, to trzeba z tego prawa skorzystać. Warto rozejrzeć się wokół siebie, poszukać życzliwych i kompetentnych osób, które nie będą się użalać, lecz podpowiedzą, jak uzupełnić braki.

    Wszystkim, którzy awansowali gratuluję, uzupełniającym braki życzę wytrwałości, a wszystkim, szczególnie kończącym w najbliższym czasie staż, wiary w Bożą Opatrzność i w siebie.

Leszek Dembski - katecheta w Gimnazjum nr 3 w Inowrocławiu, doradca metodyczny w Kujawsko-Pomorskim Centrum Edukacji Nauczycieli w Bydgoszczy, ekspert komisji kwalifikacyjnych lub egzaminacyjnych dla nauczycieli ubiegających się o awans zawodowy, edukator Nowej Szkoły.

 ¹  Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli, Dz.U. z 2000 r., nr 70, poz. 825.

 ²  Jego wzór jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej (www.men.waw.pl) w dziale Awans zawodowy. Znajdują się tam trzy spakowane pliki zawierające propozycje dokumentacji dla komisji egzaminacyjnych i kwalifikacyjnych.