Wykształcenie nauczycieli po sierpniu 2006 r.

 

Aktem prawnym najwyższej rangi, mówiącym o nauczaniu religii w publicznych placówkach oświatowych, jest umowa międzynarodowa zawarta pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzeczpospolitą Polską, czyli Konkordat. W art. 12, ust. 3 znajdujemy, między innymi następujący zapis: Nauczyciele religii muszą posiadać upoważnienie (missio canonica) od biskupa diecezjalnego. Cofnięcie tego upoważnienia oznacza utratę prawa do nauczania religii. Kryteria wykształcenia pedagogicznego oraz forma i tryb uzupełniania tego wykształcenia będą przedmiotem uzgodnień kompetentnych władz państwowych z Konferencją Episkopatu Polski.

Krajowe akty prawne nie są sprzeczne z powyższym zapisem. Oto ich analiza w odniesieniu do przedmiotowej kwestii, z zachowaniem porządku wynikającego z rangi dokumentu.

Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 r. (z późniejszymi zmianami) w art. 12 stwierdza, że publiczne placówki oświatowe organizują naukę religii (zob. ust. 1), a warunki i sposób realizacji tego zadania określa minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z władzami kościołów (zob. ust. 2).

Ustawa Karta Nauczyciela z 26 stycznia 1982 r. (z późniejszymi zmianami) w rozdziale trzecim zajmuje się kwalifikacjami nauczycieli. I tak art. 9, ust. 1, pkt 1 mówi o konieczności posiadania wyższego wykształcenia lub ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli, jeżeli zajmuje on stanowisko, dla którego są to wystarczające kwalifikacje. W związku z tym zapisem pozostaje ust. 2 tegoż artykułu, który wskazuje na ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania jako kompetentnego dla ustalania szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.

W ten oto sposób wszystkie przytoczone akty prawne wskazują na rozporządzenie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, który w przedmiotowej sprawie powinien porozumieć się z władzami kościołów, a w przypadku nauczycieli religii rzymskokatolickiej konkretnie z Konferencją Episkopatu Polski. Dlatego w rozporządzeniu MEN z 14 kwietnia 1992 r. (Dz. U. nr 36/1992, poz. 155, zmiana z dnia 30 czerwca 1999 r., Dz. U. nr 67/1999, poz. 753), w par. 6 zawarte zostało następujące ustalenie: Kwalifikacje zawodowe nauczycieli religii określają odpowiednio Konferencja Episkopatu Polski Kościoła katolickiego oraz właściwe władze zwierzchnie kościołów lub innych związków wyznaniowych - w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej.

Teraz można spokojnie oprzeć się na ustaleniach dotyczących kwalifikacji nauczycieli religii, na postulatach zawartych w porozumieniu pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski a Ministrem Edukacji Narodowej z dnia 6 września 2000 r. Drugi paragraf określa kwalifikacje osób nauczających religii w gimnazjach. Przy okazji warto zauważyć, że nie ma tutaj (ani też w przywołanym wyżej zapisie Karty Nauczyciela) mowy o tytule licencjata. Porozumienie wymaga posiadania dyplomu ukończenia kolegium teologicznego.

Reasumując, regulacja kwalifikacji wymaganych od nauczycieli religii na mocy porozumienia nie łamie żadnego aktu prawnego wyższego rzędu, lecz jest konsekwencją zapisów zawartych w tych dokumentach i stanowi właściwy sposób ustalenia poziomu wykształcenia, wymaganego od nauczycieli religii rzymskokatolickiej. W dokumencie tym strony postanawiają, że dzień 31 sierpnia 2006 roku jest datą graniczną możliwości nauczania religii dla osób legitymujących się ukończeniem takiej formy przygotowania katechetycznego, która jest niższa niż kolegium teologiczne.