Bruno Ferero, Dojrzewanie. Podstawowe zagadnienia edukacji dojrzewajacej młodzieży

    Wielu zna słynne opowiadanka, lecz niewielu wie, że ich Autor jest nie tylko zbieraczem różnych historii, lecz równocześnie znanym wykładowcą (m.in. na rzymskim Uniwersytecie Salezjańskim), który w swej pracy zajmuje się problematyką pedagogiki religijnej, ze szczególnym uwzględnieniem przekazu wartości przez opowiadanie. Swoje zainteresowania B. Ferrero koncentruje przede wszystkim na młodych. Owocem przemyśleń i bogatego pedagogicznego doświadczenia Autora jest niewielka, ale cenna książka poruszająca tematykę dojrzewania.

    Jak każda, również i ta, "teoretyczna" książka Ferrero, warta jest przeczytania. Co więcej, jest ona napisana w sposób na tyle komunikatywny, że korzyści z jej przeczytania odnieść może zarówno doświadczony katecheta, jak i postawiony przed trudnym problemem wychowawczym rodzic czy wreszcie główny bohater - sam dojrzewający. Pozycja, nawet bez większej zachęty i wprowadzenia, może być interesującą lekturą katechetyczną dla młodych, w naturalny sposób zainteresowanych sprawami własnego rozwoju. "To książka od przyjaciela dzieci dla przyjaciół dzieci".

    Książka pt. Dojrzewanie składa się z sześciu rozdziałów. Pierwszy, zatytułowany Czas dojrzewania, jest prostym przedstawieniem poszczególnych płaszczyzn rozwojowych. Bez akademickich szczegółów, a pomimo to w sposób wyczerpujący, Autor porusza problematykę związaną z rozwojem fizycznym, psychicznym, społecznym, emocjonalnym i religijnym. W rozdziale drugim (Przyjaźń) B. Ferrero rozwinął tak ważny dla młodych temat przyjaźni, jej rozwoju, warunków i spotykanych problemów. Test: "Czy jesteś zdolny do przyjaźni?" może być dla dojrzewających ciekawą inspiracją do poważniejszych rozmyślań na ten temat. Trzeci rozdział (Stać się mężczyzną, stać się kobietą) podejmuje zagadnienia płciowości (odkrywanie własnego ciała, niebezpieczeństwo zwulgaryzowania tej sfery, podejście dojrzałe). W rozdziale czwartym (Kochani rodzice) Autor przedstawia - wbrew obiegowemu przekonaniu o niemożliwości uniknięcia "konfliktu pokoleń" - swoisty model komunikacji rodzinnej, która opiera się na wzajemnej miłości, szacunku i chęci dialogu. Wskazuje także na bariery otwartego porozumiewania się czy zdania będące początkiem rodzinnych awantur i objawem obustronnych manipulacji. W tej części Ferrero podjął także trudne kwestie autorytetu, posłuszeństwa, kary i wychowania seksualnego. Rozdział następny (System wartości) rozwija zagadnienie wychowania moralnego. Podejmuje problematykę wartości, odróżniając ją od współcześnie propagowanych pustych idoli, ukazując ich hierarchię (godność osoby ludzkiej, wartości fundamentalne, wartości instrumentalne, postawy dnia codziennego) oraz przedstawiając ich krótką charakterystykę. W tym kontekście pojawia się także kwestia wzajemnych relacji wartości chrześcijańskich i ogólnoludzkich, przy wyraźnym podkreśleniu niewystarczalności poprzestawania na tych ostatnich. Ostatni w polskim wydaniu rozdział zatytułowany: Ludzkie zalety, jest opisem cech związanych z dojrzałością, a więc z celem opisywanego procesu dojrzewania. W przypadku licznych pozycji pedagogicznych ten problem zawsze przysparza autorom wiele kłopotów. W odróżnieniu od typowych przedstawień B. Ferrero nie ucieka do trudnych definicji, lecz w sposób bardzo bezpośredni wskazuje na główne "cnoty" codzienne, które powinny stać się celami rozwojowymi. Wylicza i w formie zwięzłych myśli przedstawia: hojność, siłę, optymizm, wytrwałość, porządek, szacunek, szczerość, wstyd, wstrzemięźliwość, elastyczność, lojalność i religijność.

    W związku z prezentowaną książką należy się Czytelnikowi małe wyjaśnienie. W polskim tłumaczeniu zabrakło ostatniego rozdziału, choć zapowiada go strona tytułowa. Siódmy rozdział dotyczy kwestii orientacji zawodowej i pomocy ze strony wychowawców w decyzjach związanych z wyborem przyszłego zawodu. W wersji oryginalnej Ferrero przedstawił problem coraz bardziej wybrednego rynku pracy, wskazał potrzebę specjalizacji i dobrego, wcześniej zaplanowanego przygotowania, m.in. przez odpowiedni wybór szkół. W obliczu reformy polskiego szkolnictwa podobny przykład mógłby być interesujący. Może zostanie umieszczony w następnym wydaniu...

    Omawiana pozycja z całą pewnością nie należy do tzw. literatury naukowej. Nie posiada przypisów, język jest prosty, argumentacja jasna. Niezwykła jej forma, taka katechetyczna, to liczne przykłady, cytaty fragmentów listów, krótkie opowiadanka, które bez wątpienia ułatwiają czytanie i jednocześnie nadają niełatwej problematyce szczególną nośność. B. Ferrero podjął ważny temat i po raz kolejny wykazał się mistrzowskim sposobem prezentacji. Spisana w ten sposób katecheza zachęca do dalszego przekazywania.

    Książka B. Ferrero rozpoczyna się przysłowiem: "Jeżeli masz rok czasu, zasiej ziarno. Jeśli masz dziesięć lat, zasadź drzewo. A jeżeli sto lat, wychowuj ludzi". Wszyscy, którzy odkryli potrzebę poświęcenia czasu i sił wychowaniu ludzi, są zaproszeni do sięgnięcia po tę interesującą lekturę.