Damian Andrzej Muskus OFM, Szkoła środowiskiem katechetycznym. Katechetyczne studium interdyscyplinarne

    Mija dziesięciolecie od powrotu katechezy do polskiej szkoły. W tym okresie w mediach mogliśmy śledzić dyskusję na ten temat. Aktualnie wielkie emocje opadły, ale nauczanie religii w szkole - w pewnych środowiskach - ciągle budzi kontrowersje. Miniony okres sprawił jednak, że jesteśmy bogatsi o nowe doświadczenia. Dzisiaj można i należy spokojnie analizować różne aspekty związane z wprowadzeniem katechezy do szkoły. Właśnie problematyka katechezy wpisanej w środowisko szkolne jest przedmiotem wspomnianej książki, będącej drukiem pracy doktorskiej A. D. Muskusa OFM, napisanej w Instytucie Teologii Pastoralnej KUL, pod kierunkiem ks. prof. dr hab. Mieczysława Majewskiego.

    Struktura recenzowanej podyktowana jest jej celem. Autor w swoim interdyscyplinarnym studium analizuje różne aspekty katechezy szkolnej, ze szczególnym skoncentrowaniem się nad zagadnieniem szkoły jako środowiska katechetycznego.

    Podjęte zagadnienie opracowano w trzech rozdziałach. Pierwszy z nich w szerokim zakresie omawia problem środowiska katechetycznego i wnikliwie charakteryzuje różne środowiska katechetyczne, takie jak rodzina, parafia, małe grupy, czyli różnego rodzaju wspólnoty religijne itp. Należy zauważyć, że bardzo szczegółowo potraktowano rodzinę - jako podstawowe środowisko, w którym powstają fundamenty chrześcijańskiego życia religijno-moralnego. Ze zrozumiałych względów autor wiele miejsca poświęcił szkole jako środowisku katechetycznemu.

    Druga część książki mówi o relacjach występujących między szkołą a katechezą. W całości opracowania ta część, zatytułowana: "Miejsce katechezy w szkole", pełni bardzo ważną rolę. Autor przytacza liczne argumenty za ewangelizowaniem szkolnym. Właśnie potrzeba pokonania sztucznie wytworzonej bariery, dzielącej wychowanie domowe, szkolne i kościelne jest najważniejszym wypowiadanym argumentem, popierającym obecność katechezy w szkole. Nowa sytuacja stwarza szansę na integrację wychowania i koncentrację oddziaływania tak rodziny, jak i szkoły czy też wspólnoty religijnej.

    W książce wymienionych jest wiele argumentów przemawiających za wprowadzeniem katechezy do szkoły: integralność wychowania, formowanie postaw tolerancji, chęć poszerzenia grona potencjalnych katechizowanych, poprawa szeroko rozumianego klimatu szkoły, przeciwdziałanie skutkom prywatyzacji religii, zahamowanie pogłębiającej się ignorancji religijnej młodego pokolenia itp. Obecność natomiast księdza w szkole może być dobrą okazją do zainicjowania nieformalnej katechezy, skierowanej do nauczycieli oraz zachętą dla kapłanów do dawania świadectwa wiary.

    Rozdział trzeci recenzowanej książki stanowi próbę nakreślenia projektu dobrej katechezy szkolnej. Ta część opracowania może być szczególnie cenna i przydatna dla katechetów, którzy znajdą w niej szerokie podstawy nowej katechezy szkolnej. Autor koncentruje się na trzech ważnych sprawach: doświadczeniu w przekazie prawd religijnych, dialogowym wychowaniu w wierze i chrześcijańskiej formacji życia wspólnotowego. Są to refleksje oparte na dokumentach Kościoła, nowym Katechizmie Kościoła Katolickiego i wybranych opracowaniach. Interesująca jest szczególnie analiza pojęć: "doświadczenie" i "doświadczenie religijne" oraz ukazanie, dlaczego katecheza nie może być oderwana od doświadczenia religijnego wyniesionego z rodzinnego domu i grupy rówieśniczej, a także z doświadczenia, którego źródłem jest kultura i współczesna cywilizacja. Autor wykazał, że nie może być dobrej katechezy bez dialogu pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w tym procesie ewangelizacyjnym oraz bez osiągania wspólnoty wiary. W książce czytamy: "Podnoszony coraz częściej postulat przekształcania grup katechetycznych w autentyczne wspólnoty wiary i miłości jest zadaniem przed jakim stoją obecnie wszyscy katecheci" (s. 179).