Danuta Furszpaniak, Misterium Bożego Narodzenia. Scenariusze zajęć teatralnych w języku angielskim na poziomie średniozaawansowanym

 

 

W końcu ubiegłego roku w serii Biblioteki Pomocy Naukowych Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza znalazła się książka mojego autorstwa pt. Misteria Bożego Narodzenia. Scenariusz do zajęć teatralnych w języku angielskim na poziomie średiozaawansowanym (Nativity Mystery Plays. Handouts for Drama Activities at Intermediate Level). Warsztaty teatralne, które przeprowadziłam dla nauczycieli języka angielskiego w czasie ubiegłorocznej konferencji Międzynarodowego Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Angielskiego (IATEFL) wzbudziły entuzjazm i poruszyły serca. Otrzymuję również sygnały od uczniów i nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych i językowych o tym, że pisanie własnych tekstów jasełek i ich odgrywanie w klasie jak i w obecności publiczności jest dla uczących się źródłem radości i satysfakcji oraz duchowego ubogacenia.

Można by zapytać, w czym tkwi tajemnica. W książce zamieszczony jest opis ról poszczególnych postaci, wykaz scen i uczestniczących w nich osób, spis rekwizytów, których większość jest przedmiotami codziennego użytku, podana jest również treść akcji, fragmenty z Ewangelii jej odpowiadające, sposób rozdania ról, pomysły na plakaty, wymowa trudniejszych słów, nuty The First Noel z chwytami na gitarę. Przedstawione są treści związane z historią wystawiania misteriów w średniowieczu i czasach współczesnych, wstęp metodyczny, ryciny, faksymile, zdjęcia - w tym z jasełek wystawionych przez studentów.

Książka służy nauczycielowi i uczniowi do odbycia zajęć, w czasie których uczący się podejmuje decyzję o przyjęciu roli, czyta jej opis i pracuje w małej grupie z innymi osobami w celu ułożenia dialogów. I tak np. odgrywający pasterzy pracują razem, ale czynią też ustalenia z przedstawiającymi Maryję i Archanioła Gabriela. Posłaniec odczytujący rozkaz Cezara pisze go i wygłasza zgromadzonym w Nazarecie, którzy prezentują swoje kwestie. Jest duża różnorodność ról ze względów charakterologicznych oraz stopień trudności językowej. Obsada jest przygotowana dla 14 uczniów, ale można ją zredukować, dając kilka drobnych ról jednej osobie i zwiększyć przez działanie przeciwne lub rozdanie długich ról, np. Trzech Króli sześciu osobom (w tym celu podane są dokładne zalecenia).

Doświadczenie wskazuje, że uczniowie pracują chętnie, ponieważ każdy z nich odgrywa tę rolę, którą sam wybrał, ma możliwość zabłyśnięcia pomysłowością jej interpretacji oraz wykorzystania umiejętności językowych. Podczas pracy w grupach, którą łączy chęć wspólnego wystawienia sztuki rodzą się nowe relacje między uczniami i często topnieją bariery, które powstały mimo woli, w czasie zajęć szkolnych. Nauczyciel w tym czasie jest dyskretnym koordynatorem uczniowskich działań, służy swoją kompetencją językową, zerka okiem na powstające plakaty, przygotowuje przestrzeń teatralną i rozdaje rekwizyty z osobami, które nie biorą udziału w eksperymencie słownym. Gdy role są napisane najważniejszym jego zadaniem jest wyjaśnienie grającym, gdzie znajdują się miejsca sceniczne, np.: rynek w Nazarecie, pokój Maryi, stajenka oraz ustalenie, poprzez głośne przeczytanie rozdziału The Screenplay, które osoby odgrywają w nich swoje scenki. Następuje próba generalna i właściwe przedstawienie. I tak w warunkach klasowych, przy założeniu, że uczniowie potrafią pracować w grupach, czytać tekst ze zrozumieniem i w miarę swobodnie zadawać pytania w języku angielskim jasełka można zrealizować w 90 minut.

Pomysł książki zaczerpnięty jest ze średniowiecznej i obecnej tradycji wystawiania misteriów, tematycznie obejmujących staro- i nowotestamentalne dzieje Zbawienia od stworzenia świata i buntu Aniołów po Sąd Ostateczny. W przeszłości były one pisane przez duchownych i prezentowane przez członków cechów rzemieślniczych (tylko mężczyzn) co kilka lat na ulicach i rynkach miast na pageants, czyli wozach-platformach, wokół których zgromadziła się publiczność żywo reagująca na przedstawiane treści, otwarta na improwizację i wybaczająca aktorskie „wpadki”. Teksty i komentarze zachowane po dziś dzień wskazują na charakter edukacyjny, jednoczący i zabawowy przedstawień. Podstawą zamysłu jasełek niniejszej książki jest także, przeprowadzona z dużym rozmachem, w obecności stojącej i przemieszczającej się publiczności, telewizyjna interpretacja misteriów dokonana przez BBC. Jako widz telewizyjnego przekazu zaskoczona byłam zaangażowaniem publiczności i pomyślałam sobie, że chciałabym mieć na zajęciach teatralnych równie zainteresowanych uczestników. Dlatego przyjęłam zasadę, że w czasie odgrywanych scenek wszyscy są zaangażowani i jeśli nie mówią, przyjmują role osób towarzyszących, np.: dworzan Heroda, pasterzy bądź obserwujących, którzy improwizują, jeżeli sytuacja tego wymaga.

O Misteriach Bożego Narodzenia profesor Stanisław Puppel pisze„(...) mamy do czynienia z materiałem dydaktycznym nowego typu, otrzymujemy bowiem publikację zawierającą wszechstronny i nowatorski zestaw materiałów do wykonania określonych działań językowo-komunikacyjnych przez studentów w konwencji przedstawienia teatralnego”. Dr Henryk Krzyżanowski komentuje: „Jasełka okazują się doskonałym materiałem do kursu języka na poziomie średniozaawansowanym. Pozwalają one uniknąć dwu skrajności zagrażających inscenizacjom używanym na lekcjach języka: albo pracuje się na tekstach banalnych o znikomej wartości kulturalnej, albo wybiera się utwory zbyt ambitne przekraczające w istocie kompetencję uczniów... Uważam, że książka będzie doskonałą pomocą dla nauczycieli od gimnazjum po lektorat uniwersytecki”.

Zamówienia: księgarnie językowe, m.in. OMNIBUS, księgarnia internetowa Wydziału Teologicznego UKSW, Redakcja Wydawnictw, 61-111 Poznań, ul. Wieżowa 2/4 , e-mail: bibliot@thfac.poznan.pl, tel./fax (0-61) 851 97 43 http://www.thfac.poznan.pl, cena 10 zł. Informacje o zajęciach warsztatowych dla nauczycieli tel. (0-61) 832 50 56.