Prześlij
Drukuj
Po Soborze Watykańskim II nastąpiło w Kościele wielkie otwarcie na Pismo św., określane "biblijną wiosną" Kościoła. Wielu ludzi zaczęło czytać systematycznie Pismo św., indywidualnie bądź w różnego rodzaju grupach dzielenia, a jednocześnie pogłębiać swoją wiedzę religijną. Niejednemu czytelnikowi Pisma św. nie wystarcza już sam tekst biblijny. Poszukuje możliwości systematycznego poznawania Biblii w ramach studiów teologicznych, a kiedy jest to niemożliwe, szuka literatury, która pozwoliłaby mu na indywidualne zgłębianie tajemnic wiary, zawartych w Słowie Objawionym.
Takim oczekiwaniom od szeregu lat wychodzi naprzeciw warszawska Oficyna Wydawnicza "Vocatio", której profil wydawniczy obejmuje zarówno publikacje biblijne dla dzieci, jak i młodzieży oraz dorosłych. Prawdziwym "przebojem" edytorskim okazał się m. in. Przewodnik po Biblii, a także Biblia rodzinna i Przewodnik dla młodych odkrywców Biblii.
Wśród publikacji biblijnych wydawnictwa "Vocatio" niezwykle cenna jest Prymasowska Seria Biblijna, której celem jest częściowe popularyzowanie pomocy biblijnych, dotąd w ogóle nie osiągalnych albo dostępnych jedynie na półkach bibliotek uniwersyteckich. W tej serii, liczącej aktualnie czternaście pozycji, ukazała się m. in.: Encyklopedia biblijna, Słownik wiedzy biblijnej, Wielki atlas biblijny, Konkordancja do Biblii Tysiąclecia, Synopsa czterech Ewangelii, Biblia Wujka, Apokryfy Starego Testamentu, słowniki: grecko-polski i hebrajsko-polski, Grecko-polski Nowy Testament. Przekład interlinearny, i wreszcie, jako czternasty tom serii, zapowiadany od dawna Hebrajsko-polski Stary Testament. Księga Rodzaju. Wydanie interlinearne.
Czym są przekłady interlinearne? Są dosłownymi, literalnymi przekładami Biblii na współczesne języki, opracowywanymi w charakterystyczny sposób: tekst tłumaczenia jest umieszczany w interlinii (odstępie) pomiędzy liniami tekstu oryginalnego, z uwzględnieniem precyzyjnego podpisywania słowa pod słowem. Zwykle przekład interlinearny jest wyposażony w dodatkowy aparat naukowy, który ułatwia czytelnikowi kontakt z tekstem oryginalnym i upraszcza studium biblijne. Takim dodatkiem może być na przykład kod gramatyczny dla każdego słowa albo odwołania do specjalnego słownika, jak zastosowano to na przykład w The interlinear Bible. Hebrew-Greek-English, Ed. by Jay P. Green, Peabody, Massachusetts 1986.
Dla kogo powstają przekłady interlinearne? Dla osób, które pragną poznać głębiej oryginalny tekst biblijny, ale nie posiadają dostatecznej znajomości języka greckiego czy hebrajskiego. Dotyczy to studentów teologii, kaznodziejów, katechetów, filologów itd. Kod gramatyczny, podawany przy każdym słowie, umożliwia rozszyfrowanie gramatyki tekstu, a to w połączeniu z dobrym słownikiem stwarza możliwość lepszego zrozumienia myśli tekstu oryginalnego, a także ocenę wierności dostępnych przekładów biblijnych.
Od kilku lat mamy interlinearny grecko-polski Nowy Testament, przetłumaczony i opracowany przez ks. prof. Remigiusza Popowskiego i prof. Michała Wojciechowskiego. Ukazał się on w 1994 roku w wydawnictwie "Vocatio" i został wznowiony trzykrotnie (1995, 1996 i 1997).
Przygotowanie interlinearnego Starego Testamentu jest zadaniem znacznie trudniejszym, ze względu na objętość samego Starego Testamentu i specyfikę języka hebrajskiego, który nie należy do rodziny języków indoeuropejskich. Dlatego z radością przyjmujemy Hebrajsko-polski Stary Testament. Księga Rodzaju, który opracowała Anna Kuśmirek. Publikacja jest dowodem odwagi Autorki, która podjęła się pionierskiego - na gruncie polskim - zadania, tym bardziej trudnego, że wzięła na warsztat niełatwą i obszerną (50 rozdziałów) część Biblii Starego Testamentu. Praca Anny Kuśmirek przeciera szlak wielotomowej publikacji interlinearnego przekładu całego Starego Testamentu, zapowiadanej jako praca zbiorowa.
We wprowadzeniu do książki Autorka podaje syntetycznie i bardzo przejrzyście podstawowe wiadomości o języku hebrajskim, dalej - zasady, jakimi kierowała się w swojej pracy, zasady transliteracji tekstu hebrajskiego (zastosowała uproszczoną wersję polskiej normy transliteracji alfabetu hebrajskiego, PN-74/N-01211, opracowaną przez Polski Komitet Normalizacji i Miar w 1974 r.) oraz kody gramatyczne, objaśniające gramatykę tekstu.
Każdy wiersz tekstu biblijnego składa się z czterech linii: oryginalny tekst biblijny znajduje się w drugiej linii, nad nim umieszczony jest kod biblijny, pod nim polski przekład, a w czwartej linii - transkrypcja, umożliwiająca poprawne odczytanie tekstu hebrajskiego. Przekład Księgi Rodzaju zajmuje dwieście stron i kończy się niezwykle użytecznym - dla mało wprawnego znawcy języka hebrajskiego - indeksem rdzeni, który ułatwia odnalezienie każdego ze słów w słowniku hebrajskim.
Opracowanie Anny Kuśmirek posiada charakter eksperymentu translatorskiego i - jak zastrzega się Autorka - "ma pewne braki (i zapewne błędy)". Pragnę wskazać kilka drobnych uchybień, które należałoby wyeliminować w ewentualnych kolejnych edycjach:
-
Autorka wspomina zaledwie mimochodem (s. XX) wersję tekstu hebrajskiego, który stanowił podstawę przekładu. Proponuję podać to wyraźnie, na początku wprowadzenia, a może nawet na stronie tytułowej.
-
Wydaje się, że Autorka powinna również wyjaśnić swoje podejście do miejsc skażonych w tekście.
-
Stwierdzenie: "Skróty kodów gramatycznych pochodzą z języka angielskiego" (s. XVI) sugeruje, że Autorka korzystała z jakiegoś opracowania anglojęzycznego. Szkoda, że nie podała jego nazwy. Osobiście zauważyłem wielkie podobieństwo, a nawet identyczność z wersją znajdującą się w programie komputerowym "Bible Windows 4.0" amerykańskiej firmy Silver Mountain Software.
Interlinearny przekład Księgi Rodzaju ma charakter wydania studyjnego i służy gromadzeniu doświadczeń na przyszłość. Dlatego przedstawiam cztery sugestie, które mogłyby publikację ulepszyć:
-
Proponuję dołączyć do "Podstawowej literatury polskiej" (s.
XX) następujące pozycje:
-
NOWICKI Paweł: Hebrajszczyzna biblijna. Wprowadzenie, ATK, Warszawa 1978, s. 172.
-
ROSŁON Józef Wiesław L.: Wypisy do nauki języka hebrajskiego i greckiego z preparacjami i gramatyką, ATK, Warszawa 1979, s. 530, słowniki.
-
ROSŁON Józef Wiesław: Podręcznik języka hebrajskiego. Kurs podstawowy i kurs wyższy, ATK, Warszawa 1969, VI, s. 227.
-
TSCHIRSCHNITZ Alfred, Wojciech Kalina: Gramatyka języka hebrajskiego w zarysie, ChAT, Warszawa 1996, VII, s. 321 s., tab., bibliogr.
-
Proponuję wydrukować kody gramatyczne dodatkowo na osobnym prostokątnym kartoniku, który pełniłby jednocześnie rolę zakładki.
-
Ad pedes paginae proponuję zamieszczać jeszcze raz przekład tekstu z danej strony w wersji literalnej; w rzeczywistości byłby to "uporządkowany" przekład interlinearny.
-
W przedmowie ks. prof. Waldemar Chrostowski, redaktor naukowy Prymasowskiej Serii Biblijnej, sugeruje przygotowanie w pierwszej kolejności interlinearnego przekładu Psałterza. Ośmielam się w tym miejscu zaproponować opracowanie jeszcze ambitniejsze, ale trudniejsze; zestawienie czterech wersji tekstu Psałterza w jednej publikacji. Po otwarciu książki, czytelnik miałby przed oczyma tekst tego samego psalmu w czterech (a właściwie w sześciu) brzmieniach: na lewej stronicy byłby przekład interlinearny Biblii Hebrajskiej, a poniżej ten sam tekst w wersji Wulgaty, natomiast na prawej stronicy interlinearny przekład Psałterza Septuaginty, a poniżej przekład Biblii Tysiąclecia albo Poznańskiej. Sądzę, że studium tak wydanej Księgi Psalmów byłoby niezwykle pouczające i owocne.
Ciesząc się interlinearnym tłumaczeniem Księgi Rodzaju czekamy z niecierpliwością na przekład kolejnych ksiąg biblijnych!
Copyright by Drukarnia i Księgarnia Św.Wojciecha Sp. z o.o.
strony internetowe
Agencja Reklamowa
eCreo