ks. Franciszek Drączkowski, Metoda wykresograficzna w katechezie

    Wyraz "metoda" pochodzi z greckiego słowa metodos i oznacza drogę postępowania i sposób poszukiwania w dochodzeniu do prawdy. Aby uczeń w sposób właściwy przyjął i opanował przekazywaną mu treść, muszą być dobrze dobrane i zastosowane określone sposoby pracy nauczyciela z uczniami.
    Dyrektorium katechetyczne zachęca do stosowania takich metod pracy, które pomogłyby wychować młodych chrześcijan na ludzi głęboko świadomych swoich zadań i odpowiedzialnych za ich wykonanie, ludzi twórczych, aktywnych i zaangażowanych. Poszukuje się takich sposobów pracy, które nie będą ograniczały się tylko do przekazywania wiedzy, lecz pokierują pracą uczniów, pobudzą ich do samodzielnego myślenia i poszukiwania właściwych rozwiązań.
    Propozycje takiej metody przedstawia Ksiądz Profesor Franciszek Drączkowski w swojej książce pt. Metoda wykresograficzna w katechezie. Ukazuje w niej prosto i czytelnie, a jednocześnie niezwykle interesująco graficzny sposób ilustrowania trudnych - choć często podstawowych - prawd wiary chrześcijańskiej. Samo słowo nie jest obecnie wystarczającym nośnikiem przekazu informacji, ponieważ żyjemy w czasach, w których dominującą rolę zaczyna odgrywać obraz, szczególnie w postaci ekranu telewizora czy monitora komputerowego.
    Źródłami prezentowanego opracowania są: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, pisma Ojców Kościoła, dokumenty Soboru Watykańskiego II oraz Katechizm Kościoła Katolickiego. Autor wielokrotnie odwołuje się do źródeł patrystycznych. Całość została podzielona na dwie części: pierwsza prezentuje metodę wykresograficzną, druga natomiast omawia tę metodę. Myślą przewodnią pracy jest historia zbawienia, ukazana chronologicznie w szesnastu rozdziałach o następujących tytułach: Bóg Odwieczny, Bóg Jeden w trzech Osobach, Stworzenie świata widzialnego i niewidzialnego, Upadek Aniołów, Przyjaźń człowieka z Bogiem, Grzech pierworodny, Zły duch - Szatan, Wcielenie Syna Bożego, Misterium Odkupienia, Kościół Chrystusowy, Chrzest - wszczepieniem w Kościół Chrystusowy, Powszechne powołanie do świętości w Kościele, Miłość chrześcijańska, Czyściec, Chrzest pragnienia - szansa dla wszystkich?, Świętość - antycypacją nieba.
    Treści zawarte w poszczególnych rozdziałach zostały zilustrowane szesnastoma wykresami, których dokładne omówienie znajduje się w drugiej części książki.
    Prezentowana metoda posługuje się dwoma figurami geometrycznymi, spotykanymi w ikonografii chrześcijańskiej, jakimi są: koło i wpisany w nie trójkąt, symbolizujące Boga Jedynego w trzech Osobach.
    Wraz z zagłębianiem się w historię zbawienia wykresy przybierają coraz to bardziej złożoną strukturę. W wykresach od czwartego do dziesiątego, pojawia się figura o nieregularnych kształtach, obrazująca "królestwo Złego". Natomiast od wykresu ósmego do szesnastego rysunki stają się bardziej złożone: składają się z dwóch kół i dwóch trójkątów, wewnętrznie ze sobą złączonych w pozycji wertykalnej, obrazujących Kościół Chrystusowy jako Bosko-ludzką wspólnotę życia.
    Rysunek zaliczany jest do pomocy wizualnych i zajmuje w nauczaniu jedno z ważniejszych miejsc. Stanowi pomoc prostą i łatwą w zastosowaniu, która przy pomocy kilku prostych kresek, umiejętnie zakreślonych, daje często więcej niż ekspozycja obrazu. Ponieważ fabuła zawiera mniej elementów, powstaje stopniowo, nie skupia uwagi na elementach drugorzędnych, lepiej ukazuje istotę rzeczy, a to sprawia, że jest doskonałą pomocą w rozumieniu prawdy. Ponadto uatrakcyjnia katechezę, skupia uwagę na tym co istotne, przybiera charakter znaku "świętego", znaku obwieszczenia, dzięki czemu bliższa jest dziecku zbawcza działalność Boga, a przez to rysunek staje się pomocny w budzeniu wiary i poznaniu wezwania Bożego.
    Rysunki powstające w toku katechezy mają wartość szczególną, ponieważ powstają stopniowo i pomagają śledzić akcję czy wątek rozumowania w sposób genetyczny. Łatwiej wówczas uchwycić istotę rzeczy, tok rozumowania; łatwiejszy jest również proces zapamiętywania.
    Rysunek zaprezentowany w sposób przystępny, prosty, budzi u dzieci chęć i potrzebę odtwarzania. Wówczas ożywia w nich to, co poznali; następuje pogłębienie przekazanych informacji, przez co ubogaca się świat wewnętrzny dziecka.
    W omawianej pozycji widać wyraźnie logiczny ciąg myślowy, sięgający swymi korzeniami początków historii zbawienia poprzez czasy współczesne, a nawet wybiegający w przyszłość. Metoda wykresograficzna jest pewnym novum, do którego zapewne niektórym trudno będzie się przekonać, a których jednocześnie bardzo zachęcam do jej poznania. Metoda jest potrzebna współczesnej katechezie.
    Na koniec należy mocno podkreślić, że oprócz wartości naukowej i katechetycznej omawianej publikacji już samo nazwisko Autora - Ks. Franciszka Drączkowskiego - profesora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kierownika Katedry Patrologii Greckiej na KUL-u, rektora Wyższego Seminarium Duchownego w Toruniu w latach 1994-1997, autora ponad 166 prac drukowanych (w tym 91 artykułów do Encyklopedii Katolickiej) oraz 20 pozycji książkowych, jest wystarczającą rekomendacją i winno przekonać wszystkie osoby związane z katechizacją do nabycia omawianej pozycji.

Helena Słowińska