ks. Jan Szpet, Przyszłość lekcji religii w polskiej szkole

Przyszłość  lekcji  religii
w  polskiej  szkole

    W serii "Biblioteka «Katechety»" ukazała się kolejna pozycja książkowa, autorstwa Jana Szpeta, pt. Przyszłość lekcji religii w polskiej szkole. Autora nowej książki nie trzeba katechetom przedstawiać - jest nim znany w Polsce Ksiądz Profesor dr hab., kierownik Zakładu Wychowania Chrześcijańskiego na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dyrektor Wydziału Wychowania Chrześcijańskiego Kurii Arcybiskupiej w Poznaniu, wybitny wykładowca oraz autor wielu wartościowych i aktualnych pozycji z zakresu katechetyki, zorientowanych zwłaszcza wokół Podstawy Programowej Katechezy (współtworzył ją i napisał o niej liczne artykuły) i podstaw organizacyjno-prawnych lekcji religii w szkole (na uwagę zasługuje wydane niedawno Vademecum katechety).
    Książka Przyszłość lekcji religii w polskiej szkole przedstawia sytuację po przywróceniu lekcji religii do szkół, uwzględniając zgodność uwarunkowań zewnętrznych przywróconej katechezy z reformą polskiej oświaty, wdrażaną od lat 90. poprzedniego wieku. O oryginalności i adekwatności ujęcia świadczy podwójny niejako kontekst ukazania perspektyw lekcji religii w Polsce: pierwszy to Kościół i jego dokumenty dotyczące katechizacji, drugi stanowi wspomniana już szkoła i realizowana w niej reforma oświaty. Nowością jest to, iż Autor uwzględnia konfrontację lekcji religii nie tylko z kontekstem postkomunistycznym, ale i postmodernistycznym. Cennym walorem pracy jest odwoływanie się do aktualnych wyników badań empirycznych, dotyczących różnych aspektów obecności lekcji religii w szkole. Ks. J. Szpet nie tylko omawia aktualne dokumenty dotyczące nauki religii w szkole (Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce i Program nauczania religii), ale i niejednokrotnie odwołuje się do ich zawartości treściowej. Szczególną uwagę zwraca na aspekt wychowawczy lekcji religii w szkole, zwłaszcza gdy mówi o miejscu i zadaniach lekcji religii w systemie oświaty.
    Podkreślić również należy perspektywiczny, wychylony ku przyszłości tytuł książki, która w jedenastu rozdziałach omawia problemy dotyczące najnowszej historii katechezy w Polsce. Pierwszy rozdział posiada charakter wprowadzający i omawia uwarunkowania skuteczności nauki religii w polskiej szkole. W perspektywie przyszłości cenne jest sprecyzowanie w rozdziale drugim, poświęconym nauce religii w kontekście reformy edukacji szkolnej, stojących przed Kościołem zadań wynikających z ustaleń prawnych dotyczących reformy systemu edukacji. Trzeci rozdział, podejmując problem natury lekcji religii, omawia m.in. poszukiwanie zgodnych z wykładnią Kościoła rozwiązań dla polskiej rzeczywistości lekcji religii w szkole, ujmuje katechezę w świetle misji ewangelizacyjnej Kościoła i omawia nauczanie lekcji religii jako specyficzną formę katechezy. Czwarty rozdział analizuje przebieg prac wchodzących w proces powstawania, wspomnianych już nowych dokumentów katechetycznych.
    Rozdział piąty poświęcony jest szczególnie Podstawie programowej i omawia jej założenia oraz strukturę, zaś szósty komentuje strukturę i linie przewodnie Programu nauczania religii. Następny rozdział podejmuje temat wymagań programowych, omawia nowy program i podręczniki nauczania w Polsce. Rozdział ósmy jest poświęcony ocenie i ocenianiu na lekcji religii, kompetentnie podejmuje temat oceniania tak ucznia, jak i nauczyciela. W tym samym rozdziale na uwagę zasługuje podjęcie tematu awansu zawodowego nauczyciela religii w kontekście aktualnych ustaw, rozporządzeń i ustaleń prawnych. Dwa kolejne rozdziały posiadają charakter propozycji rozwiązań pastoralnych i dotyczą: współpracy środowisk katechetycznych oraz problemu odnowy kształcenia katechetów. Wartościowe jest to, ze Autor sugeruje i omawia nie tylko współpracę środowisk katechetycznych, ale i współpracę katechetów z rodziną i parafią.
    Ze względu na liczne walory i aktualność książki ks. prof. Szpeta Przyszłość lekcji religii w polskiej szkole można ją z powodzeniem polecić katechetom oraz wszystkim osobom związanym ze środowiskiem katechetycznym i żywo zainteresowanym przyszłością nauczania religii w polskiej szkole.

Ewa Reszczyńska