ks.Radosław Chałupniak, ks.Jan Kostosz, "Wybrane zagadnienia z katechetyki. Podręczniki i skrypty nr 9"

Młody zespół dydaktyczny w Opolu mile zaskakuje nas swoją aktywnością i kreatywnością. W kwietniu minionego roku przeprowadził kolejne ciekawe sympozjum katechetyczne: Aktywizacja w katechezie – szansa czy zagrożenie? oraz przekazał - do rąk teoretyków i praktyków - cenną publikację, owoc wspominanego sympozjum (patrz rec. „Katecheta” nr 1/2003).

Ten sam ośrodek proponuje nową książkę pt. Wybrane zagadnienia z katechetyki. Intencją Autorów jest „(...) prezentacja zasadniczych idei współczesnej katechetyki przy równoczesnym wskazaniu ścieżek dalszych, osobistych poszukiwań” (s. 10). Nie jest to zatem ani podręcznik, ani kompendium katechetyczne, a raczej skrypt, który ma z jednej strony ułatwić „studentom przyjmowanie i porządkowanie pewnych treści”, z drugiej proponuje wykładowcom „możliwość szerszego omówienia i zatrzymania się przy określonych zagadnieniach szczegółowych” (s. 10).

Otrzymujemy więc praktyczne narzędzie, które - jak przyznają Autorzy - nie jest dziełem kompletnym, stanowi materiał do ćwiczeń i praktyk katechetycznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że Autorzy pracy korzystają z najnowszej literatury przedmiotu (por. zakończenia rozdziałów) i najnowszych rozwiązań dydaktyki i metodyki katechetycznej.

Praca składa się dwóch części. Każda z nich ma swojego autora. Część pierwsza - ks. dr. Radosława Chałupniaka omawia dwa zagadnienia szczegółowe: katechetykę fundamentalną i metodykę katechezy. W ramach pierwszego z nich odnajdziemy następujące tematy: a) wprowadzenie i podstawowe pojęcia katechetyki; b) katechetyka jako dyscyplina naukowa; c) dzieje katechezy; d) katecheza integralna.

Osobna część pracy to zagadnienia metodyki katechezy ujęte w nowatorskiej formie. Wydaje się, że ta część pracy jest najciekawsza i wnosząca coś nowego do dorobku polskiej katechetyki. W ostatnich latach ukazało się sporo publikacji, które przyciągały uwagę Czytelników metodami aktywizującymi. Rynek nasycił się już tego rodzaju propozycjami.

Opracowanie ks. Chałupniaka ma prosty i przejrzysty podział. Jest też udaną próbą uporządkowania wielu metod wykorzystywanych w katechezie. Dobór szczegółowej metody katechetycznej zależy od: a) katechety (jego wiedzy i umiejętności); b) katechizowanych (ich wieku, przygotowania i zaangażowania); c) celów i treści danej katechezy; d) możliwości zewnętrznych (np. miejsca, czasu, pomocy). Każda z dziewięciu sekcji metodycznych rozpoczyna się dobrze dobranym cytatem biblijnym i zasadą, którą powinno się przestrzegać przy jej stosowaniu.

Drugi autor - ks. dr Jerzy Kostorz zajął się Dydaktyką katechezy dzieci i podzielił swoją część pracy na cztery rozdziały: 1) katecheza przedszkolna; 2) katecheza w młodszym i średnim wieku szkolnym - wskazania ogólne; 3) katecheza w młodszym wieku szkolnym (współpraca obydwu autorów); 4) katecheza w średnim wieku szkolnym. Każdy z rozdziałów uwzględnia - zgodnie z założeniem autora - właściwości fizyczne i psychiczne typowe dla dzieci w danym wieku, umiejętności ocenienia poziomu rozwoju i dostosowania postępowania do faktycznych możliwości psychofizycznych dzieci (s. 113). Poszczególne rozdziały uzupełniają wybrane podręczniki i materiały pomocnicze oraz wybraną literaturę przedmiotu.

Propozycja ks. Kostorza uwzględnia treści, cele i zadania katechezy, zgodnie z nową Podstawą programową i Programem nauczania religii. Korzystny jest również dobór właściwych metod, środków i form katechezy, odpowiednich do omawianego wieku i poziomu rozwojowego dzieci.

Całość pracy kończy rozdział zatytułowany: Praktyki katechetyczne, w którym zaproponowano trzy kwestie: a) przygotowanie katechetyczno-pastoralne studentów Wydziału Teologicznego w Opolu; b) instrukcję dla opiekuna praktyk dotyczącą ciągłej praktyki studenckiej; c) instrukcję dla studenta dotyczącą ciągłej praktyki studenckiej.

Trudno poddawać krytyce pracę, którą sami Autorzy uznali niejako za „materiał roboczy”. Z pokorą wyrażają oni świadomość niedociągnięć związanych z treścią i układem swojej książki. Odważnie zachęcają nawet Czytelników do „odnajdywania i wskazywania” niedociągnięć oraz proszą o „pomoc w ulepszaniu tego skryptu” (najlepiej pocztą elektroniczną ze strony: www.katecehtyka.diecezja.opole.pl). Jest to wyraźna zachęta do dialogu i współpracy, skierowana nie tylko w stronę studentów Wydziału Teologicznego w Opolu, ale i tych wszystkich, którzy sięgną po tę ciekawą pozycję.

Na pewno wśród zasadniczych idei współczesnej katechetyki powinna się pojawić propozycja katechezy o charakterze ewangelizacyjnym oraz nowe formy i metody związane z tą opcją katechetyczną. Podobnie inspirujące są idee i propozycje podjęte przez uczestników ostatniego Międzynarodowego Sympozjum Katechetycznego w Rzymie (2002 r.). Otwarta formuła zaproponowana przez Autorów omawianej książki jest ciekawym rozwiązaniem, które może wnieść nową jakość w działalność edytorską.

Wypada tylko życzyć, aby owoce takiej współpracy - Autorów i Czytelników - przyniosły w konsekwencji coraz bardziej kompletne i uporządkowane dzieło.

 

 

Zamówienia: Katedra Katechetyki WTUO, ul. Drzymały 1, 45-342 Opole; www.katechetyka.diecezja.opole.pl; cena 20 zł.