(red.) Anna Emmanuela Klich OSU, Dialog Boga z człowiekiem. Celebracja słowa Bożego w formacji dorosłych, młodzieży i dzieci

 

 

Redaktorka pracy zbiorowej jest znanym i cenionym katechetykiem – praktykiem z zacięciem biblijnym. Jej praca doktorska była krytyczną próbą odpowiedzi na pytanie, czy Pismo Święte jest fundamentem i duszą nauczania katechetycznego w polskiej katechezie posoborowej (2005). W następnych latach inicjowała działalność Międzyzakonnego Instytutu Katechetycznego w Krakowie, organizując coroczne sympozja tematyczne, których owocem były kolejne tomy, ukazujące się w serii „Duc in altum” Wydawnictwa Naukowego UPJPII. Wniosły one wiele cennych myśli i zainspirowały rozwój polskiej katechetyki, zwłaszcza w jej wymiarze biblijnym. O merytorycznej wartości wspomnianej serii wydawniczej świadczy stały patronat nad tym przedsięwzięciem seniora polskiej biblistyki, ks. prof. Józefa Kudasiewicza. W niniejszej książce Autorka podjęła ważny temat celebracji słowa Bożego w formacji dorosłych, młodzieży i dzieci. Temat ten pojawił się już w kontekście posługi katechetycznej (por. S. Kulpaczyński, Celebracja w katechezie, Lublin 1999), ale wówczas obejmował on szerszy zakres, nie tylko biblijny.

Słowo‘celebracja’ w życiu liturgicznym Kościoła, zgodnie z nauczaniem Soboru Watykańskiego II, wiąże się z uroczystym wspólnotowym rozważaniem słowa Bożego pod przewodnictwem osoby, która otrzymała misję kanoniczną związaną ze sprawowaniem publicznej funkcji liturgicznej (zob. celebratio verbi divini – KL 35; DM 17). W najnowszej adhortacji apostolskiej Benedykta XVI o słowie Bożym w życiu i misji Kościoła pojawia się zwrot „celebracja Słowa Bożego” w kontekście sugestii i konkretnych propozycji dotyczących animacji liturgicznej. „Ojcowie synodalni wezwali wszystkich duszpasterzy do sprawowania w powierzonych im wspólnotach nabożeństw Słowa. Są to – wyjaśnia papież – uprzywilejowane okazje do spotkania z Panem”. W nabożeństwach tych chodzi zatem o doprowadzenie chrześcijanina nie tylko do spotkania z Jezusem Chrystusem (Wcielonym Słowem), ale nadto do zjednoczenia, a nawet głębokiej (modlitewnej) z Nim zażyłości. W tym przypadku cel celebracji biblijnej jest zbieżny z ostatecznym celem posługi katechetycznej (por. CT 5). Ojcowie synodalni wyjaśniają dalej walory tej formy, podają konkretne przykłady jej realizacji w różnych wspólnotach oraz postulują potrzebę opracowania dyrektorium obrzędowego, które uwzględniałoby doświadczenia Kościołów partykularnych (VD 65). Słowo Boże i Eucharystia to podstawowe nośniki i najlepsze sposoby, które pozwalają przeżywać wiarę chrześcijańską jako doświadczenie duchowe, stąd stale – a zwłaszcza w dobie ponowoczesnej – pojawia się pytanie: w jakiej mierze praktyka grup słuchania słowa Bożego (celebracji Słowa) i konfrontacji ze Słowem staje się w naszych wspólnotach powszechnie przyjętą metodą życia chrześcijańskiego (por. jedno z pytań dotyczących nowej ewangelizacji, w: Synod Biskupów, Lineamenta).

We wstępie s. dr Anna Emmanuela wprowadza czytelnika w rozumienie pojęcia celebracji, ukazuje obecny stan badań oraz opracowań na temat celebracji liturgicznych i katechetycznych. „Książka – jak sama przyznaje – nie jest zwykłym powtórzeniem dotychczasowych opracowań, ale wnosi nowe elementy. Daje teoretyczno-praktyczne zasady adaptacji celebracji słowa Bożego do poziomu dzieci i młodzieży (…). Łączy słowo Boże z czynnością liturgiczną angażującą dzieci i młodzież. Celebracje słowa Bożego prezentowane w książce proponują i uczą wykorzystania ikon” (s. 4).

Praca składa się z pięciu części opracowanych przez różnych autorów. W części pierwszej możemy zapoznać się z historią, teologią i dydaktyką celebracji słowa Bożego. Zagadnienia te zostały opracowane przez dwóch autorów. Ksiądz prof. J. Kudasiewicz podjął temat Celebracji słowa Bożego w katechezie. Tekst jest nowym opracowaniem wcześniej publikowanego tekstu, uzupełnionego o najnowsze dokumenty Kościoła, zwłaszcza o odniesienie do adhortacji Verbum Domini (2010). Na uwagę zasługuje podkreślenie papieskiej przestrogi przed grzechem niesłuchania słowa Bożego (VD 26) oraz fakt, iż celebracja słowa Bożego może stanowić wspaniałą szkołę dialogu człowieka z Bogiem. Ta myśl okazała się mottem, z niej zaczerpnięto tytuł do omawianej publikacji. Pierwszą część dopełnia tekst A. E. Klich pt. Celebracje słowa Bożego radosnym spotkaniem z Panem w katechezie. Autorka przekonuje, że celebracje słowa Bożego mogą rzeczywiście stawać się radosnym spotkaniem z Bogiem, gdyż przyczynia się do tego ich wewnętrzna dynamika, która zmierza do uczenia wiary. „Głosiciele słowa Bożego, których zadaniem jest właściwa interpretacja i aktualizacja Biblii, nie mogą – podkreśla s. Anna Emmanuela z właściwą sobie ostrością i zaangażowaniem – zadowolić się tym, że słuchacze i katechizowani znają biblijne detale i odnoszą sukcesy w konkursach biblijnych. O wiele ważniejsze jest prowadzenie do spotkania z Bogiem Żywym i obecnym w słowie” (s. 14). Dalej Autorka podejmuje kilka ważnych kwestii dydaktycznych, tzn. problem jedności Pisma Świętego i czynności liturgicznej w celebracji słowa Bożego, doboru czytań w katechetycznych celebracjach słowa Bożego, znaków, gestów i czynności liturgicznych oraz ich roli w celebracji słowa Bożego, wreszcie podaje wskazania katechetyczne dotyczące celebracji słowa Bożego. Istotne jest – z dydaktycznego punktu widzenia – wspólne przygotowywanie celebracji słowa Bożego. Każda forma zaangażowania mobilizuje i aktywizuje ucznia. Sprawia, że jest to słowo żywe i skuteczne (Hbr 4,12), zdolne odpowiedzieć na pytania ludzi młodych na temat „sensu własnego życia i tego, jaki kierunek nadać swojej egzystencji” (VD 104).

Treścią trzech kolejnych części są przykłady celebracji słowa Bożego, które mogą być wykorzystane w szeroko pojętej praktyce i formacji katechetycznej. Ksiądz prof. J. Kudasiewicz opracował siedem celebracji tematycznych dla katechetów (cz. II), s. A.E. Klich – pięć celebracji dla dzieci (cz. III), natomiast kilku innych autorów przedstawiło przykłady celebracji dla młodzieży (cz. IV). Dzięki tak ujętej strukturze pracy otrzymaliśmy zwarty przewodnik metodyczny, traktujący o celebracjach biblijnych w katechezie.

Cennym rysem charakterystycznym prezentowanej pracy jest umiejętność łączenia wyników badań teologicznych z ich aktualizacją w aspekcie katechezy Kościoła. Stąd w pierwszej części częste odniesienia do dokumentów Urzędu Nauczycielskiego, a zwłaszcza do inspiracji w nauczaniu papieskim. Biblista z satysfakcją odnajduje w pracy pod redakcją s. A. E. Klich dobrą znajomość współczesnych metod egzegetycznych i wykorzystywanie ich w praktyce pastoralnej (konkretne przykłady nabożeństw biblijnych w częściach drugiej, trzeciej i czwartej). Chociaż niektóre z opracowań ukazały się już we wcześniejszych tomach serii „Duc in altum”,to zebranie ich w jedną publikację nadaje im znamię cennej pomocy dydaktycznej.

Trzeba też podkreślić komunikatywny język i poprawny styl literacki prezentowanych tekstów, co nie często zdarza się w tego typu pracach. Powyższe względy sprawiają, że recenzowana książka powinna jak najszybciej trafić do rąk katechetów zarówno świeckich, jak i duchownych.

 

 

Zamówienia: Wydawnictwo Naukowe UPJPII, ul. Franciszkańska 1, 31-004 Kraków, e-mail: wydawnictwo@upjp2.edu.pl, tel./fax 12 422 60 40.