(red.) ks. Tadeusz Śmiech, "W drodze do Ojca"

    Gimnazjum to nowa rzeczywistość w procesje edukacyjnym młodzieży. Jak zgodnie wszyscy podkreślają, rzeczywistość trudna i złożona. Podstawa programowa katechezy podkreśla, że młodzież między 13 a 16 rokiem życia przechodzi ważną przemianę biologiczną, intelektualną i psychiczną. Wszyscy również uważają, że – ze względu na dysproporcję między poziomem rozwoju w różnych zakresach funkcjonowania – wiek dorastania ma w znacznym stopniu charakter konfliktowy. Cz. Walesa stwierdza, że to w tym okresie życia dziecko wchodzi w okres kształtowania się religijności autonomicznej, związanej właśnie z ogólnym dorastaniem. Ten proces zakończy się dopiero pod koniec szkoły ponadgimnazjalnej, lecz właśnie w gimnazjum się rozpoczyna. Jest to okres trudny dla katechetów, bo młodzież chce traktować siebie jako twórcę norm, zachowań i wierzeń.
    Z pomocą w tej niełatwej posłudze katechetycznej przychodzi nowy program nauczania religii dla klas gimnazjalnych pt. „W drodze do Ojca”, który po recenzjach ks. dra M. Cogla i ks. prof. dra hab. A. Offmańskiego został zarejestrowany pod numerem AZ-3-02/9 i dopuszczony do nauczania religii rzymskokatolickiej na terenie całej Polski. Jest to program formacyjny uczniów, aby mogli oni stać się we współczesnym świecie uczciwymi i wierzącymi chrześcijanami, członkami Kościoła katolickiego, aby byli „święci i nieskalani, i nienaganni, ugruntowani i stateczni, a nie chwiejący się, w nadziei właściwej dla Ewangelii” (por. Kol 1, 22-23). Program posiada już swoją historię, bowiem powstawał po powrocie religii do szkół, a następnie był doskonalony w myśl założeń reformy systemu edukacji narodowej. Na bieżąco modyfikowany i doskonalony, uwzględnia założenia i wymagania dydaktyki i pedagogiki współczesnej, jak również potrzeby dzieci i młodzieży. W całości jest zgodny z Podstawą programową katechezy Kościoła katolickiego, zatwierdzoną przez Konferencję Episkopatu Polski 20.06.2001 r. Ze strony dydaktycznej program konsultowany był z prof. dr hab. Krystyną Chałas – rzeczoznawcą MEN do spraw programów nauczania, kierownikiem Katedry Dydaktyki w Instytucie Pedagogiki KUL, a ze strony teologicznej z ks. prof. dr hab. Henrykiem Witczykiem.
    Program przygotowany jest w wersji tabelarycznej i zawiera precyzyjnie sformułowane wiodące cele katechetyczne; wiodące treści katechetyczne; treści szczegółowe; procedurę osiągania celów; zamierzone osiągnięcia ucznia w zakresie wiedzy, umiejętności i postaw; sposoby oceny; możliwości korelacji z innymi przedmiotami oraz możliwości korelacji ze ścieżkami edukacyjnymi.
    Do programu nauczania religii w gimnazjum zostały opracowane podręczniki do poszczególnych klas. Podręcznik do I klasy gimnazjum zatytułowany jest: „W moim Kościele”. Podręcznik jest zgodny z programem nr AZ-3-02/9 i po recenzjach ks. dra M. Cogla i ks. dra T. Lenczewskiego otrzymał nr AZ-31-02/9-0. Służy do nauczania religii rzymskokatolickiej na terenie całej Polski, z zachowaniem praw biskupów diecezjalnych. Po wstępnym rozdziale ewangelizacyjnym, który zmierza do obudzenia wiary, jej odkrycia lub ugruntowania, uczniowie mogą doświadczyć całego bogactwa łaski przychodzącej w sakramentach, poznać drogę prowadzącą do Boga, a określaną przez Dekalog. Stanowi to dla ucznia podstawę tworzenia swojej chrześcijańskiej codzienności, wspartej rzeczywistością Kościoła, do którego należy i do którego wzrostu sam się przyczynia. Godny podkreślenia jest rozdział poświęcony świętowaniu Bożej obecności w roku liturgicznym.
    Podręcznik do II klasy gimnazjum zatytułowany jest: „W miłości Ojca”. Podręcznik po recenzjach ks. dra J. Stali i ks. dra P. Tomasika otrzymał numer 143 AZ-32-02/9-0. W klasie II tematyka podręcznika dotyczy pogłębiania wiary i ukazuje szereg związanych z tym zagrożeń, a wychodzi naprzeciw uczuciowym wzlotom i upadkom, rysuje jasny obraz miłości, małżeństwa i rodziny, wskazując, jak ominąć narzucające się zagrożenia (m.in. narkomania, eutanazja, terroryzm). Na bazie tej życiowej drogi, młodzież wspierana biblijnymi świadectwami innych ludzi, ich wiary i prawdą Jezusa Chrystusa, może odkryć własne powołanie i możliwości zaangażowania. Dogłębnie, a zarazem przystępnie została opracowana historia chrześcijaństwa, m.in. takie tematy jak: Polska krajem tolerancji religijnej czy Kościół wobec niewoli narodowej.
    Podręcznik do III klasy gimnazjum zatytułowany jest: „W życiu i w prawdzie”. Podręcznik po recenzjach ks. dra M. Cogla i ks. prof. dra hab. A. Offmańskiego otrzymał numer AZ-33-02/9-0. W podręczniku tematyka koncentruje się na odczytywaniu chrześcijańskiej drogi z nauki Chrystusa, zawartej zwłaszcza w modlitwie Pańskiej i błogosławieństwach, na odkrywaniu logiki Bożego planu zbawienia i udziale w realizacji tego planu w taki sposób, aby zachować jedność ze świętymi i bohaterami ostatnich kilkudziesięciu lat. Możemy odnaleźć tam postacie ks. kard. Wyszyńskiego, św. Jadwigi Królowej, św. brata Alberta Chmielowskiego, św. Maksymiliana Kolbe, Matkę Teresę z Kalkuty, bł. Karolinę Kózkównę, ks. Jerzego Popiełuszkę i wielu innych świadków Chrystusa. Nie zabrakło też miejsca dla nauczania Jana Pawła II, zwłaszcza skierowanego do młodych podczas Światowych Dni Młodzieży.
    Uzupełnieniem propozycji katechezy szkolnej są podręczniki do katechezy parafialnej, zwłaszcza do katechezy przygotowującej młodzież do przyjęcia sakramentu bierzmowania. Mamy do dyspozycji cztery pozycje książkowe pod wspólnym tytułem: „Otrzymacie Jego moc”. Godny uwagi jest „Katechizm bierzmowanych”, w którym zrezygnowano z tradycyjnej formy pytań i odpowiedzi, a jego treść została oparta o podstawowe prawdy Ewangelii. W katechizmie chodzi głównie o rozbudzenie i pogłębienie wiary oraz pomoc w przyjęciu Jezusa Chrystusa jako osobistego Pana i Zbawcy, a nie tylko o przypomnienie podstawowych prawd wiary. Metoda wykorzystana w katechizmie polega na pracy z Pismem św. tak, aby młody człowiek pozostawał nieustannie pod jego zbawczym wpływem. W „Przewodniku metodycznym” można odnaleźć oryginalną propozycję włączenia w przygotowanie do sakramentu bierzmowania jak najszerszego parafialnego otoczenia kandydatów: rodziców i świadków, a także, jeśli tacy są w parafii, animatorów pochodzących z oazy, neokatechumenatu, Odnowy w Duchu Świętym, KSM-u i innych grup. W przypadku braku animatorów zakłada się wybór lidera klasowego, cieszącego się zaufaniem katechety. Pomocą w realizacji tej propozycji jest „Poradnik animatora”. Kolejną pomoc stanowi „Rytuał spotkań liturgicznych do katechizmu bierzmowanych”, którego celem jest to, aby liturgia „utkana ze znaków” była „piękna”, aby przez znaki widzialne wyrażała się i w sposób właściwy poszczególnym znakom urzeczywistniało się uświęcenie człowieka.
    Można wyrazić przekonanie, że ta integralna propozycja katechezy szkolnej i parafialnej skierowana do młodzieży gimnazjalnej, uwzględniająca jej przemianę biologiczną, intelektualną i religijną oraz związaną z tym potrzebę samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na nurtujące ją pytania natury egzystencjalnej pozwoli im nie tylko poznać Chrystusa, lecz zaprzyjaźnić się z Nim. Dzięki troskliwemu doborowi treści i metod oraz bardzo dobrej szacie graficznej można mieć nadzieję, że przed młodzieżą gimnazjalną stopniowo i sukcesywnie odsłoni się wewnętrzne widzenie ich rozwijającej się osobowości, że odkryją potencjalność człowieczeństwa. Ten program i podręczniki w rękach katechety, przyjaciela młodzieży, na pewno mogą pomóc młodzieży zasmakować bogactwa odkrywania, a zarazem planowania, wybierania, przewidywania i podejmowania pierwszych własnych decyzji, które będą miały znaczenie dla całego projektu życia, także wiecznego.

Zamówienia: Wydawnictwo „Jedność”, ul. Jana Pawła II nr 4, 25-013 Kielce, tel. (0-41) 368 11 10.

Autor recenzji – dr katechetyki, wykładowca katechetyki i pedagogiki na KUL oraz w Seminarium Duchownym w Siedlcach.