Historia

Historia powstania

Lata pięćdziesiąte dwudziestego wieku odznaczały się ubóstwem wydawniczym w zakresie publicystyki katechetycznej w Polsce. Druga wojna światowa i trudności związane z polityką wyznaniową państwa doprowadziły do całkowitego braku periodyku o podobnej tematyce.

Nowe pisma katechetyczne powstawały po przełomie w stosunkach państwo-Kościół z 1956 roku. Władze komunistyczne zgodziły się na wydawanie przez Kościół niezależnych czasopism.

Założony w 1957 roku periodyk "Katecheta" nawiązywał do wcześniejszych wydawnictw tego typu. Tytuł pisma zaproponował ks. Tadeusz Etter, redaktor "Biblioteki Kaznodziejskiej". On też przyczynił się do sfinalizowania zamierzeń w Wydawnictwie Księgarni  Świętego Wojciecha, które podjęło się publikowania nowego periodyku. Pierwszy numer ukazał się w październiku 1957 roku.

W ciągu całego okresu istnienia pismo nie miało żadnych przerw w wydawaniu,  mimo że - jak wszystkie inne czasopisma - było objęte cenzurą państwową i limitowaniem papieru. W latach 1957-1989 było dwumiesięcznikiem, 1990-1997 kwartalnikiem, a od 1998 roku jest miesięcznikiem.

Założenia programowe i specyfika pisma 

"Katecheta" był wydawnictwem oczekiwanym; wiązano z nim nadzieję na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb ruchu katechetycznego w zakresie, w jakim mogło się to dokonać za pomocą tego czasopisma. Żadna z grup jego odbiorców, a więc zarówno teoretyków katechezy, jak i uczących katechetów, nie miała do tej pory periodyku skierowanego do siebie.

Założyciel "Katechety" - ks. prof. Marian Finke, był świadom tych oczekiwań. Idea zapełnienia istniejącej luki wydawniczej była dla niego impulsem do stworzenia nowego pisma. Zarysowane powyżej warunki wyznaczyły ramy dla jego profilu. Przede wszystkim, ze względu na dwie zasadnicze grupy odbiorców, czasopismo miało łączyć tematykę teorii katechezy z praktycznym jej zastosowaniem. Aby było to możliwe, zakładano, że w piśmie będą publikować nie tylko specjaliści, ale także katecheci-praktycy. Zamierzano zamieszczać artykuły naukowe, przybliżające dorobek katechetyków i aktualne prądy katechetyczne, jak i przemyślenia oraz konspekty katechez nadesłanych przez czytelników. Redakcja nie zamierzała publikować wyłącznie artykułów uznanych autorów, ale również początkujących katechetyków i nauczycieli. Pismo miało rozpowszechniać sprawdzone  w konkretnych sytuacjach rozwiązania, ciekawe pomysły, oddolne idee i inicjatywy;  miało też być miejscem ożywionej dyskusji teoretycznej.

"Katecheta" miał być pomocą dla katechetów, miał dostarczać licznych materiałów praktycznych, gotowych konspektów katechez i porad dla nauczycieli. Praktycy mieli w nim znaleźć źródło  informacji i cennych  doświadczeń, jak również przestrzeń do dzielenia  się własnymi przemyśleniami i owocami działalności katechetycznej. W ten sposób pismo mogło przyczyniać się do podniesienia poziomu katechizacji w Polsce.

Celem "Katechety" było poszerzanie horyzontów a także zaznajamianie ze zdobyczami nauk katechetycznych w innych krajach. Dlatego w założeniach miano publikować nie tylko artykuły o treści ściśle katechetycznej, lecz podjęto także problemy pedagogiczne, psychologiczne, teologiczne, duszpasterskie, a nawet filozoficzne. Wiadomości dotyczące metodyki nauczania religijnego, uzupełnione o nauki pomocnicze, miały stymulować  nauczycieli religii do rozwoju warsztatu pracy. Przeszczepianiu zagranicznych idei na polski grunt miały służyć przedruki i omówienia artykułów z zachodniej prasy katechetycznej i pedagogicznej. Bez wątpienia, najwybitniejszym zadaniem, jakie postawiono "Katechecie" w okresie zakładania pisma, było pełnienie przez nie roli "ośrodka ruchu katechetycznego w Polsce". Redaktor ks. Marian Finke dążył do pozyskania współpracowników spośród katechetów-praktyków, jak i wybitnych specjalistów z katechetyki i dziedzin pokrewnych z całego kraju. Zachęcał ich do krytycznej refleksji katechetycznej i ożywionej dyskusji  na łamach pisma. Miało ono być przestrzenią poszukiwania nowych rozwiązań i idei w dziedzinie katechezy i katechetyki. W ten pośredni sposób także czytelnicy mogli tworzyć profil "Katechety".

Ewolucja formuły pisma

"Katecheta" istnieje od pięćdziesięciu lat. W tym czasie jego formuła podlegała ewolucyjnym zmianom. Pismo zachowało jednak swój charakter, zgodny z założeniem ks. Mariana Finkego.  Miesięcznik podejmował szeroki wachlarz zagadnień pozwalający zorientować się  w aktualnej problematyce katechetyczno-wychowawczej. Zamieszczano artykuły specjalistyczne, praktyczne pomoce dla katechetów, recenzje przydatnych czytelnikom pozycji wydawniczych, pojawiały się też informacje o najważniejszych wydarzeniach w  Kościele.

W czasie, gdy redaktorem naczelnym był ks. dr Władysław Koska (X 1986-X 1997 r.)  dało się  zauważyć  pewne oddalenie od formuły "forum wymiany doświadczeń". Wtedy zrezygnowano z działu "Z doświadczeń katechetów". Nie było to jednak całkowite odejście od podejmowanych na łamach czasopisma dyskusji na tematy związane  z praktyką katechetyczną. Nadal publikowano konspekty katechez, wypowiedzi nauczycieli religii i głosy w praktycznych kwestiach.

Redaktor ks. dr Jacek Hadryś (X 1997-X 2000 r.) wprowadził bardziej "otwartą" formułę "Katechety". Czasopismo zostało wzbogacone o tematykę wykraczającą poza pierwotne zamierzenia ks. M. Finkego.  Miało trafić do szerszego grona odbiorców, nie tylko nauczycieli religii i wychowawców.

W okresie przełomu wieków zwiększył się udział materiałów praktycznych w treściach proponowanych przez "Katechetę", co było spowodowane pojawieniem się nowych programów katechetycznych.

Redaktor naczelny ks. dr Damian Bryl (X 2000-II 2006 r.), przywrócił pismu charakter specjalistyczny. Bardzo ściśle przestrzegano zasady, według której w "Katechecie" były zamieszczane wyłącznie artykuły dotyczące katechezy i wychowania.

Redakcja starała się publikować materiały nadesłane przez czynnych katechetów i artykuły specjalistów z katechetyki w proporcjonalnych ilościach; miało to zapewnić  zachowanie teoretyczno-praktycznego charakteru pisma. Aktualny głos Czytelników lub nadesłane artykuły dotyczące szczególnie palących kwestii były zamieszczane w krótkich terminach - tym sposobem redakcja sprawiła, że "Katecheta" jest pismem dynamicznym. W okresie letnim wydawany był (i nadal jest), łączony  numer (lipiec-sierpień) o określonym temacie wiodącym - numer tematyczny. Wszystkie zamieszczone w nim artykuły były i są planowane i zamawiane z odpowiednim wyprzedzeniem.

"Katecheta" zachował charakter czasopisma o nastawieniu teoretyczno-praktycznym, będącego przestrzenią do publikacji opracowań naukowych, jak i materiałów praktycznych, doświadczeń z życia katechetycznego. Pewne formuły periodyku były i nadal są uzależnione od osoby piastującej stanowisko redaktora naczelnego, a także od czynników zewnętrznych, takich jak: sytuacja polityczno-ekonomiczna, rozwój teorii katechezy czy zapotrzebowanie Czytelników.

 Przez cały okres, w którym redaktorem naczelnym był ks. prof. Marian Finke, czasopismo było podzielone na następujące działy: "Zagadnienia", "Wskazania dydaktyczne", "Co piszą inni", "Katechezy", "Recenzje". W latach siedemdziesiątych XX wieku pojawił się dział "Z katechizacji w świecie", był zamieszczany też dział "Z doświadczeń katechetów". W późniejszym okresie publikowano działy: "Zagadnienia", "Słowo dla początkujących katechetów", "Z katechizacji w świecie", "Katecheci piszą", "Trybuna", "Co piszą inni", "Materiały praktyczne", "Recenzje". Od 1998 roku pismo jest podzielone na działy: "Verba docent...", "...Exempla trahunt", "Forum «Katechety»", "Recenzje". Każdy z nich posiada własne sekcje, które są publikowane stale lub okresowo, np.: "Metody aktywizujące w katechezie", "Kłopotliwe pytania", "Materiały praktyczne", "Formacja duchowa", "Katecheci pytają - porady organizacyjno-prawne".

 Od 2002 roku teoretyczna (naukowa) część "Katechety" - "Verba docent..." jest recenzowana, co daje możliwość zdobywania dodatkowych punktów dla osób tam publikujących a będących w trakcie zdobywania stopni naukowych.

 Ewolucja okładki pisma