Katecheta 11/2013
E-wydanie
„Katecheta” jest teraz również dostępny Jako e-wydanie!
Na półkę Katechety
Opactwo
James Martin
KSIĄŻKA
26,90 zł 22,90 zł

RECENZJE

Aleksandra Bałoniak Lekcje z Youcatem. Scenariusze o wyznaniu wiary Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2013
Autor: Anna Zellma
Artykuł archiwalny
Aleksandra Bałoniak
 
Lekcje z Youcatem. Scenariusze o wyznaniu wiary
Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2013
 
W Roku Wiary na rynku wydawniczym pojawiło się wiele interesujących, a zarazem pożytecznych pomocy katechetycznych. Są one adresowane głównie do katechetów oraz duszpasterzy, zatroskanych o rozwijanie wśród uczniów zainteresowania treściami wiary, poszukujących nowych, dostosowanych do mentalności uczniów, interesujących rozwiązań metodycznych. Jedną z takich propozycji jest książka Aleksandry Bałoniak zatytułowana Lekcje z Youcatem. Scenariusze o wyznaniu wiary. Opracowanie to wynika z potrzeb czasu. Doskonale wpisuje się to w dzisiejsze realia i konieczność stosowania nowych form przekazu prawd wiary. Stanowi ono odpowiedź na potrzeby osób, które w pracy katechetycznej z młodzieżą pragną korzystać z Katechizmu Kościoła katolickiego dla młodych „Youcat”. Co ważne, zawiera przede wszystkim materiały, będące owocem realizacji projektu Youcat na lekcjach religii. Projekt ten został zainicjowany na łamach miesięcznika „Katecheta” – we wrześniu 2011 roku. Inicjatorem i koordynatorem tego projektu jest Pani mgr lic. Aleksandra Bałoniak. Projekt Youcat na lekcji religii uzyskał zgodę i aprobatę Przewodniczącego Komisji Wychowania Konferencji Episkopatu Polski ks. bpa dra Marka Mendyka. Patronat honorowy nad tym projektem objął ks. abp dr Stanisław Gądecki[1].
Lekcje z Youcatem to pomoc katechetyczna, która zawiera 30 tematycznych scenariuszy lekcji religii do pracy z młodzieżą szkół ponadgimnazjalnych. Spośród nich 9 scenariuszy nie zawiera odniesień do katechizmu Youcat. Są jednak istotne, wręcz niezbędne, dla całościowego obrazu tematyki Credo. Podejmuje się w nich podstawowe kwestie, które pozwalają lepiej zrozumieć istotę i proces wiary. Przykładowo wymienić można tu następujące tematy: Jak poznać tajemnicę wiary, Boga i człowieka? (scenariusz 4); Gdzie jest granica między herezją a wiarą? (scenariusz 8); Jakie są konsekwencje wiary w Boga? (scenariusz 9); Dlaczego Kościół jest strażnikiem depozytu wiary? (scenariusz 26). Pozostałych 21 scenariuszy zawiera propozycje prowadzenia lekcji religii na temat poszczególnych prawd wiary z Credo, które zostały wyjaśnione młodym w katechizmie Youcat. Studium tego katechizmu spełnia ważną rolę w opracowanych jednostkach tematycznych. Poszczególne punkty dostarczają materiału źródłowego, który zostaje wykorzystany w różnej formie, za pomocą metod wielostronnie aktywizujących uczniów i wzbogacony o środki dydaktyczne. Tym samym sprzyjają podejmowaniu owocnej działalności edukacyjnej w szkole.
W gronie autorów uczestniczących w projekcie są nauczyciele religii: świeccy i duchowni oraz zakonni. Opracowali oni autorskie scenariusze lekcji religii do poszczególnych punktów Katechizmu Kościoła katolickiego dla młodych Youcat. Wszystkie propozycje zostały zweryfikowane w praktyce – podczas realizacji lekcji religii w szkołach ponadgimnazjalnych. Po pozytywnym zaopiniowaniu – tak pod względem merytorycznym, jak i metodycznym – wyżej wymienionych scenariuszy lekcji religii opublikowano je na łamach miesięcznika „Katecheta”.
Recenzowana publikacja zawiera rzetelnie opracowane – tak pod względem merytorycznym, jak i metodycznym – materiały praktyczne do nauczania religii w szkołach ponadgimnazjalnych. Jest wyrazem troski o rzetelne, a zarazem efektywne wykorzystanie katechizmu Youcat w pracy z młodzieżą. Poszczególne tytuły katechez nawiązują do fragmentów katechizmu młodych Youcat. Przykładowo wymienić można następujące tematy lekcji religii: Dlaczego wierzymy? Youcat 1-2; Dlaczego wiara pozwala widzieć więcej? Youcat 20-21; Jak modlić się, aby Bóg nas wysłuchał? Youcat 484-489; Co to znaczy wierzę w Ducha Świętego? Youcat 38 i 113; Co to znaczy, że Bóg jest wszechmocny? Youcat 40, 49, 485; Jakie były konsekwencje spotkania Jezusa z Piłatem? Youcat 96-98; Dlaczego Jezus zstąpił do piekieł? Youcat 161-162; Co jednoczy Kościół na ziemi, w czyśćcu i w niebie? Obcowanie świętych, communio sanctorum. Youcat 146. Daje się w nich zauważyć logikę i konsekwentne dążenie do realizacji zasady poglądowości, przeżyciowości, wielostronnej aktywizacji. Co ważne, każdy temat został sformułowany w formie zdania pytającego. Takie rozwiązanie metodyczne zasługuje na szczególne podkreślenie. Stymuluje bowiem aktywność uczestników. Sprzyja wzbudzaniu zainteresowania i motywacji do aktywnego udziału w lekcji religii, a przez to świadczy o respektowaniu podstawowych zasad dydaktycznych. Uczestnicy katechezy zostają zaproszeni do twórczego odkrywania poszczególnych prawd wiary.
Niekwestionowaną wartością Lekcji z Youcatem jest ich zgodność z wytycznymi znowelizowanej Podstawy programowej katechezy Kościoła katolickiego w Polsce (2010), w której – w ramach rozwijania poznania wiary – zakłada się wdrażanie uczniów do odkrywania prawdy o Bogu Stwórcy wszechświata i prawodawcy prawa moralnego oraz przybliżanie i pogłębianie prawd o Jezusie Chrystusie i Matce Bożej[2]. Służy temu odwołanie nie tylko do tekstów Pisma świętego, ale również do katechizmu Youcat. Również odpowiednio dobrane, wielostronnie aktywizujące formy, metody i środki dydaktyczne wspomagają proces poznawania i pogłębiania treści wiary. Dzięki temu sposób przekazu nauczania Kościoła rzymskokatolickiego został dostosowany do mentalności współczesnej młodzieży. Każda jednostka tematyczna ma przejrzystą, logiczną strukturę, dostosowaną do obowiązujących w szkole wymagań w zakresie nadzoru pedagogicznego. Składa się z precyzyjnie opisanych, zgodnych z nowymi wymaganiami programowymi i dydaktycznymi, wymagań ogólnych (cele katechetyczne) oraz celów szczegółowych (treści nauczania). Następnie zamieszczono formy organizacji zajęć (indywidualna, zbiorowa, grupowa) oraz metody i środki dydaktyczne potrzebne do przeprowadzenia lekcji religii. Wielkim walorem przygotowanych scenariuszy jest przyjęty schemat zajęć. Składa się on z następujących elementów: Wprowadzenie (I.), Świadectwo Pisma świętego (II.), Studium Youcatu (III.), Nowe Życie/Pogłębienie wiary (IV). Zarówno prezentowane treści, jak też sposób prowadzenia zajęć i aktywizacji uczniów w wielu miejscach został trafnie dobrany. Wiąże się wprost z rozwojem poznania wiary. Świadczy o tym, że katechizm młodych Youcat może być istotną, a zarazem pożyteczną pomocą w rękach kreatywnego katechety, który pragnie ukazywać młodym piękno i wartość wiary chrześcijańskiej.
Zaletą prezentowanych scenariuszy lekcji religii jest propozycja wykorzystania tekstów źródłowych: nie tylko Pisma świętego, ale również katechizmu młodych Youcat. Poszczególne punkty tego katechizmu zostały tak dobrane, alby służyły rzetelnemu ukazaniu określonego zagadnienia dotyczącego wiary np. w Boga Ojca, Ducha świętego, Maryję, w ciała Zmartwychwstanie czy też początku życia wiecznego. Trafne są również odwołania do doświadczenia (np. do biografii świętych i błogosławionych, przywołanie anegdoty lub opowiadania opartego na faktach). Taki sposób przekazywania treści wiary stymuluje uczniów do refleksji. Dzięki odpowiednio dobranym rozwiązaniom metodycznym następuje aktywizacja pozostałych sfer, a więc sfery emocjonalnej i behawioralnej. Poza tym trzeba pamiętać, że sam fakt pracy z katechizmem Youcat wzbudza zainteresowanie uczniów. Tak pod względem językowym, jak i graficznym został on dostosowany do mentalności adresatów. Konkretne, jasno sformułowane pytania i odpowiedzi zawarte w katechizmie młodych Youcat oraz odniesienie do życia stanowią istotną pomoc w procesie edukacji religijnej młodzieży ze szkół ponadgimnazjalnych. Dobrze zatem stało się, że do wybranych punktów katechizmu Youcat opracowano scenariusze lekcji religii. W ten sposób autorzy pokazują nowe możliwości wzbogacania zajęć o aktualne nauczane Kościoła zebrane w katechizmie młodych.
Z uwagi na zróżnicowane grupy adresatów propozycje wymagają od nauczyciela religii kreatywności w myśleniu i działaniu. Sam prowadzący lekcje religii powinien zadecydować w jakim czasie – zgodnie z rocznym planem pracy dydaktycznej – będzie korzystał z prezentowanych scenariuszy lekcji religii. Pomoce te mogą pobudzać do twórczości tak uczniów, jak i prowadzących lekcje religii. Wymagają jednak dobrej znajomości katechizmu młodych Youcat, przemyślenia propozycji autorów, przemodlenia planowanych zajęć i przeniesienia propozycji scenariuszy z książki Lekcje z Youcatem do własnej pracy katechetycznej w szkole.
Książkę można zamówić: 61 659 37 57: sprzedaż@swietywojciech.pl; www.swietywojciech.pl
 
Anna Zellma - dr hab. nauk teologicznych w zakresie katechetyki, profesor nadzwyczajny w Katedrze Katechetyki i Pedagogiki na Wydziale Teologii UWM w Olsztynie.
 
[1] Zob. więcej o tym np. w: Projekt edukacyjny. Youcat na lekcjach religii, „Katecheta” 55 (2011) nr 10, s. 84.
[2] Por. Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce. Nowe wydanie, Kraków 2010, s. 73.