Katecheta 7/2013
Katecheta 7/2013
E-wydanie
„Katecheta” jest teraz również dostępny Jako e-wydanie!
Na półkę Katechety
Odważni Best
seller
Randy Alcorn
KSIĄŻKA
34,90 zł 29,50 zł

RECENZJE

(red.) ks. Jan Szpet, Danuta Jackowiak Pakiet edukacyjny do nauki religii dla 2 klasy szkół ponadgimnazjalnych Moje miejsce w świecie
Autor: ks. Wojsław Czupryński
Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2013
 
(red.) ks. Jan Szpet, Danuta Jackowiak
 
Pakiet edukacyjny do nauki religii dla 2 klasy szkół ponadgimnazjalnych
Moje miejsce w świecie
 
Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2013
 
Recenzja podręczników dla ucznia, podręczników metodycznych, kart pracy
do nauczania religii w drugiej klasie szkół ponadgimnazjalnych
(nr AZ-42-01/10-PO-1/12, zgodnego z programem nauczania nr AZ-4-01/10)
 
1. Ogólna ocena podręcznika i kart pracy
 
Recenzowany podręcznik, pt.: Moje miejsce w świecie, Wydawnictwa Święty Wojciech, jest pierwszą w Polsce propozycją podręcznika do drugiej klasy szkół ponadgimnazjalnych opracowanych zgodnie z nową Podstawą programową.
Zgodnie z założeniem Autorów opierających się na wskazaniach zawartych zarówno w nowej Podstawie programowej katechezy Kościoła katolickiego w Polsce (Kraków 2010) kluczowym zadaniem lekcji religii w szkole ponadgimnazjalnej jest pomoc katechizowanym w kształtowaniu umiejętności mądrego i samodzielnego wyboru przekonań i poglądów oraz budowaniu własnej tożsamości. Podręcznik stanowi ważną pomoc w interpretacji rzeczywistości i poszukiwaniu odpowiedzi na egzystencjalne pytania, pozostawiając jednocześnie przestrzeń dla osobistej refleksji. Autorzy opracowania są dyskretni, nie narzucają wizji religijności: „Licealisto, zdecyduj sam”.
Treści zawarte w podręczniku w najwyższym stopniu zgadzają się z Programem nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i szkołach (Kraków 2010).
W skład pakietu edukacyjnego dla drugiej klasy szkół ponadgimnazjalnych wchodzą ściśle ze sobą zintegrowane: podręcznik ucznia, karty pracy i poradnik metodyczny dla katechety. Na program składa się 56 jednostek lekcyjnych, w tym dołączona, zgodnie z nowym programem nauczania, lekcja nr 41 (Sympatycznie czy sensownie, czyli jak przyjąć krzyż Chrystusa?).
 
a) Podręcznik
Szata graficzna oraz trafnie dobrane ilustracje stanowią istotny walor podręcznika. Ważniejsze myśli zostały wyeksponowane. Poszczególne rozdziały podręcznika wyróżnione odrębnym kolorem. Wszystkie ilustracje korespondują z treścią, stanowiąc jej egzemplifikację i uzupełnienie. Wszystkie ważniejsze ilustracje zostały podpisane.
 
b) Karty pracy
Jednym z największych walorów prezentowanego pakietu edukacyjnego są karty pracy. W swoim układzie są ściśle skorelowane z poszczególnymi rozdziałami podręcznika. Zawarte w nich zadania idealnie korespondują z wymaganiami edukacyjnymi określonymi w Programie nauczania religii. Dzięki kartom pracy uczniowie mają możliwość weryfikacji i operacjonalizacji swojej wiedzy. Karty pracy zawierają różnorodne zadania o zróżnicowanym poziomie wymagań. Dzięki temu katecheta ma możliwość wyboru zadań. Przy każdym temacie jest miejsce na notatkę ucznia.
 
2. Ocena poprawności katechetycznej
Na uwagę zasługuje ciekawa i katechetycznie przemyślana konstrukcja lekcji, na którą składają się następujące części:
a)      cz. 1 – Warto pomyśleć – stanowi egzystencjalny punkt wyjścia i wprowadzenie w temat;
b)      cz. 2 – U źródeł mądrości – na treść tej części składają się źródła objawienia: Pismo Święte i Tradycja, obecne w liturgii i teologicznej refleksji Kościoła;
c)      cz. 3 – Słowo zamienić w czyn – przedstawia przykłady realizacji Bożej prawdy w życiu, świadectwa świętych, które dla ucznia stanowią rodzaj inspiracji i zachęty do podjęcia decyzji moralnej.
d)     cz. 4 – Rozmawiaj z Nim… Zaproszenie do modlitwy – to propozycja modlitwy, logiczne podsumowanie przekazanych podczas katechezy treści. To także szczególny, kulminacyjny moment, w którym katecheza odnajduje swój mistagogiczny wymiar, jakim jest budowanie osobowej i zażyłej relacji katechizowanego z Bogiem.
 
Każda z powyższych części jest zaopatrzona w śródtytuły, które kierują uwagę na kluczowe przesłanie i pomagają wyznaczyć kierunek refleksji. Są jakby kluczem do logicznego ujęcia całości.
Łatwo zauważyć, że taka konstrukcja lekcji zawiera wszystkie elementy katechetycznego przekazu i w sposób naturalny przyczynia się do realizacji wszystkich zadań katechezy: rozwijania poznania wiary, wychowania liturgicznego, formacji moralnej, wychowania do modlitwy, wychowania do życia wspólnotowego i wprowadzenia do misji. Należy przypuszczać, że zamierzeniem Autorów było pozostawienie w gestii katechetów zadania uaktualniania zawartych w podręczniku przykładów, tak by były bliższe doświadczeniu konkretnej grupie katechizowanych.
Docenić należy uwzględnienie zgłaszanego wcześniej postulatu ograniczenia ilości materiału źródłowego, który we wcześniejszych edycjach podręcznika mógł nużyć i usypiać swoją dużą objętością. Na uwagę zasługuje dołączony do podręcznika wykaz skrótów najważniejszych dokumentów Kościoła. Wydaje się, że wartą przemyślenia kwestią byłoby zamieszczenie indeksu omawianych w podręczniku zagadnień, umożliwiające szybkie ich odnalezienie.
 
3. Ocena poprawności teologicznej
            Antropologiczno-kerygmatyczny układ każdej lekcji czyni zadość postulatowi uwzględniania podstawowej zasady katechetycznej, jaką jest wierność Bogu i człowiekowi, a jednocześnie sprawiedliwego rozmieszczenia akcentów pomiędzy wiarą i wiedzą religijną, by z jednej strony wystrzegać się fideizmu i banalności, z drugiej zaś – przesadnego intelektualizowania.
            W każdej jednostce lekcyjnej znajdziemy odwołanie do tekstu biblijnego i najważniejszych dokumentów Kościoła, liturgii, hagiografii, refleksji teologicznej. Antologia tekstów jest na tyle obszerna, że należałoby z tego zbioru korzystać wybiórczo.
Pewien niedosyt budzi mała ilość konkretnych przykładów wprost nawiązujących do sytuacji życiowych katechizowanych. Wydaje się, że w pracy nad kolejnymi edycjami podręcznika należałoby ograniczyć część doktrynalną, a rozbudować część egzystencjalną, zawierającą praktyczne implikacje dla życia katechizowanych.
 
4. Ocena poprawności metodycznej
Język żywy i zrozumiały. Przytoczone teksty literackie, świadectwa i przykłady dobrano starannie, tak, aby wzbudziły zainteresowanie. Wszystkie zostały zaopatrzone w odnośniki bibliograficzne. Dla bardziej ambitnych uczniów może to stanowić zachętę do dalszej osobistej i pogłębionej refleksji.
            Cała metodologia pracy została umieszczona w poradniku dla nauczyciela. Poradnik stanowi dużą pomoc w pracy katechety. Znajdziemy w nim propozycje zapisu w dzienniku, cel główny, który jest wskazówką dla katechety. Autorzy uwzględnili też cele szczegółowe, opracowane według nowych standardów, tzn. w formie wymagań edukacyjnych. Walorem jest mnogość i różnorodność proponowanych metod pracy z uczniem. Metody są właściwie dobrane do treści i realizacji zamierzonych celów. Ich zróżnicowanie sprzyja motywowaniu uczniów do podjęcia wysiłku i zaangażowaniu w proces katechetyczny.
Każdy scenariusz jest opracowany bardzo szczegółowo z wyraźnym punktowym opisem ciągu sytuacji dydaktycznych, zachodzących w toku danej katechezy.
 
5. Konkluzja
Prezentowany pakiet edukacyjny stanowi jedną z najciekawszych i ciągle nielicznych propozycji dydaktycznych do katechezy w drugiej klasie liceum. Wydaje się, że z ostateczną oceną recenzowanego podręcznika należy poczekać do zakończenia następnego roku szkolnego, bo przecież, jak zawsze, najlepszą i najbardziej obiektywną recenzję napisze życie.
 
Ks. Wojsław Czupryński