ks. Tadeusz Panuś, Główne kierunki katechetyczne XX wieku

(oprac. własne)
Przełom wieków i tysiącleci skłania do głębszej refleksji i sporządzania bilansów. Czynią to przedstawiciele różnych dziedzin życia społecznego i kulturalnego. Wypada także, aby wkraczając w nowy wiek, zdać sobie sprawę z rozwoju, jaki w ubiegłym stuleciu dokonał się w zakresie katechezy. Dokonanie takiego całościowego bilansu nie jest zadaniem łatwym, dlatego w niniejszej publikacji autor skupił się na głównych kierunkach katechetycznych minionego XX wieku.
Wydawnictwo  "M",  Kraków  2001

RYS1

    Przełom wieków i tysiącleci skłania do głębszej refleksji i sporządzania bilansów. Czynią to przedstawiciele różnych dziedzin życia społecznego i kulturalnego. Wypada także, aby wkraczając w nowy wiek, zdać sobie sprawę z rozwoju, jaki w ubiegłym stuleciu dokonał się w zakresie katechezy. Dokonanie takiego całościowego bilansu nie jest zadaniem łatwym, dlatego w niniejszej publikacji autor skupił się na głównych kierunkach katechetycznych minionego XX wieku.

    Niewątpliwie był to czas, w którym w pełni zaczęto doceniać wagę problemów katechetycznych. Na przestrzeni tych stu lat myśl katechetyczna zaczęła różnicować się w zależności od celów, potrzeb i organizacji katechezy. Refleksja katechetyczna wprowadzona z inspiracji Soboru Watykańskiego II nadała procesowi dynamiki. W ostatnim stuleciu w naukowej twórczości katechetycznej wyłoniły się kierunki, przyjmujące za podstawę różne założenia i ustawiające treści katechetyczne według przyjętych odgórnie zasad, powstały także nowe kierunki. Wyróżnić spośród nich należy: kierunek dydaktyczny, pedagogiczny, kerygmatyczny, antropologiczny, biblijno-hermeneutyczny, polityczny, egzystencjalno-interpretacyjny, terapeutyczny, korelacyjny i integralny. Kształtowały je specyficzne relacje osobowo-społeczne, domagające się tożsamej, ale zróżnicowanej katechezy.

    W katechetyce kierunek rozwojowy nie następuje gwałtownie, lecz stopniowo. Pomiędzy światem, który zamiera a światem, który się rodzi znajdziemy zawsze okres będący równocześnie trumną i kołyską. Kierunki katechetyczne następują jeden po drugim, lecz się nie unicestwiają. Do tego, aby dokonać odnowy katechetycznej, nie wystarczy jedna czy kilka nowych myśli. Dopiero wtedy, gdy myśli te rozwiną się w jakiś system, który będzie zdolny podważyć dotychczasowe ujęcie i zaproponować lepsze, może mieć szansę upowszechnienia się. Początkiem systemu są pojedyncze twórcze i postępowe myśli, które zrodziły się już w kierunku poprzednim. Żaden kierunek nie oddziela się w swoim przebiegu od kolejnego w jakiś nadmiernie ostry, przeciwstawny sposób. Niemniej od głównych założeń przyświecających danemu kierunkowi i dominujących tendencji zależy trafność spojrzenia na rozwój katechetyki. Stąd też bierze się potrzeba wyróżnienia tych kierunków.

    W polskiej literaturze katechetycznej zagadnienie to nie jest podejmowane po raz pierwszy. Na temat kierunków katechetycznych w Polsce i na zachodzie Europy pisali już wybitni katechetycy: Jan Charytański SI, Mieczysław Majewski SDB, Roman Murawski SDB, Henryk Pagiewski CSsR oraz Cyprian Rogowski. W większości opracowania te powstały w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Nie tak dawno zakończone XX stulecie pozwala bardziej całościowo spojrzeć na rozwinięte w minionym czasie kierunki katechetyczne, dostrzec przemiany, proces stawiania nowych akcentów w zależności od rodzących się potrzeb i śledzić żywe wciąż poszukiwania.

    Oddając do rąk Czytelników przegląd kierunków katechetycznych XX wieku, Autor ma nadzieję, iż książka ta pozwoli głębiej widzieć obecne na przestrzeni minionego stulecia sposoby realizacji nakazu misyjnego Jezusa Chrystusa: Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody (Mt 28,19).