(red.) Jerzy Gocko Sdb, Ryszard Sadowski Sdb, Wychowanie w służbie praw człowieka, T.1

Kazimierz Misiaszek SDB
Nakładem Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego ukazała się pod koniec 2008 roku książka Wychowanie w służbie praw człowieka. Wraz z jej wydaniem zainaugurowano powstanie Biblioteki tegoż Towarzystwa, pragnącej nie tylko zbierać, koordynować, ale i zachęcać do opracowywania zagadnień związanych z procesem wychowawczym młodzieży.
(red.) Jerzy Gocko SDB, Ryszard Sadowski SDB
 
Wychowanie w służbie praw człowieka, T.1
 
Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Warszawa 2008
 
Nakładem Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego ukazała się pod koniec 2008 roku książka Wychowanie w służbie praw człowieka. Wraz z jej wydaniem zainaugurowano powstanie Biblioteki tegoż Towarzystwa, pragnącej nie tylko zbierać, koordynować, ale i zachęcać do opracowywania zagadnień związanych z procesem wychowawczym młodzieży. Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego powstało z inicjatywy salezjanów, szczególnie tych, którzy zajmują się działalnością naukowo-dydaktyczną na uczelniach teologicznych w Polsce. Nie skupia jednak samych salezjanów, ale pragnie tworzyć szeroki krąg osób, którym bliskie są problemy ludzkiej i chrześcijańskiej formacji młodego pokolenia. Zjazd założycielski Towarzystwa odbył się w 2007 roku, a wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokonano 23 października tego samego roku.
Książka Wychowanie w służbie praw człowieka składa się z dwóch części. W pierwszej czytelnik znajdzie zagadnienia dotyczące rozumienia praw człowieka, w drugiej – historię powstania Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego. Zagadnienie praw człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem aspektu wychowywania do nich dzieci i młodzieży, podjęło już szereg autorów reprezentujących różne dziedziny naukowe, m.in. prawo, pedagogikę, socjologię, historię, historię wychowania, teologię czy etykę. W opisie procesu powstawania Towarzystwa Naukowego zwrócono uwagę zarówno na kwestie prawne, założenia, charakter, jak i rolę rocznika „Seminare”, będącego od lat czasopismem salezjańskim, poświęconym kwestiom wychowania.
Problematykę praw człowieka podjęto w związku z 60. rocznicą powstania Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Celem jednak nie była prezentacja treści ogólnych, ale poszukiwanie sposobów obecności praw ludzkich w obszarze edukacji i wychowania. Stąd książka ta może służyć zarówno uczniom i studentom, jak i nauczycielom, wychowawcom oraz osobom zajmującym się wychowaniem w, innych niż edukacja, obszarach. Prezes Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego, ks. prof. dr hab. Henryk Skorowski SDB, prorektor UKSW, tak uzasadnia podjęcie tej problematyki: „Zestawienie praw człowieka i wychowania jest w pełni zasadne. Nie ma bowiem wychowania bez zagwarantowania szerokiej palety wartości. Nie ma zaś zagwarantowania człowiekowi wartości bez praw osoby ludzkiej. To właśnie prawa człowieka stoją na straży określonych wartości, które są nieodzowne dla każdego systemu wychowania” (Wprowadzenie, s. 9).
Tekstem wprowadzającym w problematykę jest dyskurs prof. dr. hab. Michała Seweryńskiego na temat tożsamości chrześcijańskiej we współczesnej Europie. Aspekt ten jest istotny, gdyż zagadnienia obecne w książce są ukazywane także z perspektywy chrześcijańskiej – zarówno ze strony istniejących dla chrześcijan zagrożeń dla ich tożsamości i praw, jak i roli w procesie tworzenia i przestrzegania praw osoby ludzkiej, co Profesor szczegółowo dokumentuje.
O bardziej ogólnych perspektywach mówią także inni autorzy. Ksiądz prof. KUL, dr. hab. Jerzy Gocko SDB prezentuje prawa człowieka z punktu widzenia katolickiej nauki społecznej, ks. prof. dr hab. Henryk Skorowski SDB wskazuje na prawa człowieka w społeczeństwie globalnym, podkreślając ich związek z rozwojem ludzkim. Natomiast prof. dr Alois Baumgartner (emerytowany profesor z Uniwersytetu Otto Friedricha w Bambergu i Uniwersytetu Ludwika Maksymiliana w Monachium, w latach 1982-1992 Przewodniczący Krajowego Związku Katolików w Bawarii) analizuje prawa człowieka, mając na uwadze wartości etyczno-społeczne.
Szczegółowe ujęcie zagadnień w ich zorientowaniu wychowawczym podają inni autorzy. Profesor UKSW dr hab. Jan Piskurewicz zajął się prawami dziecka w historii wychowania. Prawa człowieka i prawa ucznia w polskim systemie oświaty poddał analizie prof. dr hab. Bogusław Śliwerski, rektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi. Ostatnie dwie kwestie są wejściem w obszar pedagogii salezjańskiej (system prewencyjny św. Jana Bosko i wychowywanie w nim). Omówienia tego tematu podjęli się ks. prof. Francesco Casella SDB z Papieskiego Uniwersytetu Salezjańskiego w Rzymie i ks. dr Dariusz Stępkowski SDB z Wydziału Nauk Pedagogicznych UKSW w Warszawie.
W drugiej części książki znajdziemy teksty na temat Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego. Ksiadz prof. UKSW dr hab. Henryk Staniak SDB, redaktor naczelny „Seminare”, pisze o roczniku „Seminare”, jego historii, profilu i perspektywach rozwojowych. Profesor dr hab. Stanisław Liszewski z Uniwersytetu Łódzkiego wprowadza w kwestie towarzystw naukowych, ich cele i formy działalności. Czyni to z widocznym znawstwem, gdyż sam jest prezesem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Z racji tej, że Towarzystwo – założone w łonie zgromadzenia salezjańskiego – ma za swojego patrona św. Franciszka Salezego, sekretarz tegoż Towarzystwa, ks. dr Ryszard Sadowski SDB, podjął próbę przybliżenia nam Świętego, zwłaszcza teologicznych i filozoficznych podstaw jego humanizmu.
Prezentowana publikacja pretenduje do tego, aby być przyczynkiem do dyskusji na temat praw osoby ludzkiej, respektowania ich i wychowywania młodego pokolenia w takim właśnie duchu, tym bardziej, że pomimo rozwoju świata, ciągle mamy do czynienia z łamaniem praw osoby ludzkiej. Być może zabrakło w książce szerszego zaprezentowania aspektów związanych z powinnościami, obowiązkami (zarówno osób dorosłych, jak i nauczycieli czy uczniów), ale może właśnie dlatego będzie ona inspiracją do dalszych poszukiwań i pogłębień kwestii ludzkich praw, które zawsze winny być postrzegane w perspektywie obowiązków i powinności, dając dopiero w ten sposób pełne, integralne ujęcie problemu.
 
ks. Kazimierz Misiaszek SDB
 
Zamówienia: Sekretariat TNFS, ul. Baczyńskiego 1A, skr. poczt. 26, 05-092 Łomianki, tel. (+4822) 732 73 80, fax (+4822) 732 73 99; e-mail: tnfs@tnfs.pl.
 
 
Autor recenzji – prof. UKSW, dr hab., kierownik Sekcji Katechetyki na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.